ပိူင်လိူင်း:ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႃၵၼၼ်တ (Nāgānanda International Institute for Buddhist Studies (NIIBS)
ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႃၵႃၼၼ်တ
Nāgānanda International Institute for Buddhist Studies (NIIBS).
ၸဝ်ႈၶူး ဝႃယႃမိၼ်တႃၽိပႃလ လၢဝ်ၶိူဝ်း
ၵႂၢမ်းၼမ်း
ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈမူႇၸုမ်း တမ်းဝၢင်းပၵ်းပိူင် ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လႄႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ ပဵၼ်တီႈ မွပ်ႇယိုၼ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၶူး ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ တၢင်းႁူႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇမူႇပိူင်ၸၼ်ႉၸွမ် တီႈလႂ်တီႈ ၼၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မူႇၸုမ်းလူင်ၼိုင်ႈၸုမ်း ဢၼ်ႁုပ်ႈတွမ်တၢင်းႁူႉ ပဵၼ်တီႈၽူႈလူင်ႉလႅၼ်လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇၶဝ် ၶူးသွၼ်ၶဝ်လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ႁူမ်ႈတုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၸၼ်ႉၸွမ်လၢႆလၢႆတီႈ လၢႆၽႃသႃႇလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ၊ တီႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈၼိုင်ႈၸၢင်ႈပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ။ ၸွမ်းၼင်ႇၵႂၢမ်းမီးဝႃႈ ‘’Education is the key to future success in life and knowledge is power’’ ၼႆၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းလႂ် ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႂ် မူႇၸုမ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် ဢမ်ႇလႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉတႃၼွႆႉ ဢမ်ႇလႆႈတူၵ်းတႅမ်ႇၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၵ်ႇသေႃး- တၢင်းႁူႉၼႆႉ ပဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆး ၵၢၼ်မူႇၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈၽိင်ႈထုင်းသေ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင် ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပုတ်ထၽႃႇသႃႇၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၵိူတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉ လူၺ်ႈဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ပိၼ်ၽႃႇသႃႇလႄႈသင်၊ ၽိုꧣ်လိၵ်ႈဢၼ်ပိၼ်ၽႃသႃလႄႈသင်၊ ပပ်ႉၶူၼ်ႉၶႂႃႉတၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆလႄႈသင် ပပ်ႉဢၢၼ်ႇႁူဝ်မိုꧣ်ႇႁူဝ်သႅၼ်ၵေႃႈ မီးဝႆႉၼႂ်းႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ်ႉလႄႈတၢင်းႁူႉၵူႈတွၼ်ႈ မီးဝႆႉၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းတေၸၼ်ႉသုင် ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ပၼ်တၢင်းႁူႉ တီႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ ၶၢဝ်းသီႇႁူဝ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈ ၶူးလူင် Prof Dr. ၶမ်းမၢႆ ꩪမ်မသႃမိ (ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး) ဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆ ၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉမႃးပႆၶၢဝ်းတၢင်ႈသီႇႁူဝ်ႇ တေႇဢဝ်ပီ -1991 တေႃႇထိုင်မႃးယၢမ်းလဵဝ် ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်သိပ်းပီၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပဵꧣ်ယႂ်ႇ ၼင််ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး လႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇတႆးႁဝ်း ပေႃးတေႁိုဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် ၶိုတ်းၸၼ်ႉၸွတ်ႇတူဝ်ႈလူၵ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်မႃးပႆ ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶိုꧣ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပပ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇႁဝ်းၵေႃႈ ထိုင်မၢႆ 22 ယဝ်ႉ ႁၢင်ႈၽၢင်ၼႃႈသိူဝ်ႈပပ်ႉႁဝ်းၵေႃႈ ပီၼိုင်ႈလႄႈပီၼိုင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇထပ်းဢမ်ႇသွၼ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈပီလႆႈသႂ်ႇပၼ်ၼိုင်ႈတီႈ၊ ဢၼ်ဢဝ်မႃးသႂ်ႇယဝ်ႉ တေႃႇထိုင််မၢႆ 21 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေပဵၼ်ႁၢင်ႈၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ ၽြႃးၵဝ်ႇၵႄႇ ဝတ်ႉဝႃႈၵဝ်ႇၵႄႇ တီႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းပိုၼ်း ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉလႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်သင်ၶတႆး ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶိုꧣ်ႈႁဵꧣ်းလိၵ်ႈ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် တေႃႇထိုင်ႁၢၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၸိူဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၸၼ်ႉၸွမ်တၢင်းၼမ် ဢၼ်သင်ၶတႆးႁဝ်း ဢွၼ်မႃးၶိုၼ်ႈႁဵꧣ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ် ၼႃၵႃၼၼ်တ ၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ ၼႃႈသိူဝ်ႇပပ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉႁၢင်ႈၽၢင် ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႃလၼ်တသေ တေဢဝ်ပိုꧣ်းဢွၼ်မၼ်းမႃး တေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄ သိုပ်ႇမိုတ်ႈၵိုဝ်းပၼ် ၽူလူလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမူႇလိၵ်ႈၼႆႉ တေၼႄၵႂႃႇလၢႆလၢႆ တွၼ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ- (1) ပိုꧣ်းၸၼ်ႉၸွမ်၊ (2) တီႈပွင်ႉၸိုဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်၊ (3) ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလႄႈၼႃႈၵၼ်၊ (4) ၸၼ်ႉလႄႈ ၽႃႇသႃႇ၊ (5) ထႃႇၼႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်လၢႆတွၼ်ႈ၊ (6) ဢၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႃႇလၼ်တ ၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်တင်းၸၼ်ႉၸွမ်တၢင်ႇမိူင်း၊ (7) ၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢၼ်သွၼ်ပၼ် လႄႈတီႈ သွၼ်၊ (8) ၶေႃႈလူပ်းလင်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၼႃႈလိၵ်ႈပပ်ႉလႄႈ လွင်ႈတၢင်းꩮၢႆလၢႆလွင်ႈသေ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးတဵမ်ထူၼ်ႈၶဝ်ႈ ပႃးႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈတႄႉ တေဢမ််ႇပဵၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈသေတႃႉ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ တေပဵၼ်တၢင်းႁူႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ ထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၽူႈလူလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ်ယူႇ ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ပိုꧣ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼႃႇၵႃၼၼ်တ
ၸၼ်ႉၸွမ် ၼႃၵႃၼၼ်တ ၼႆႉ တၢင်းၷွၢင်ႈမၼ်းမီး (40) ဢေႇၵသေ ၸဝ်ႈတႃႇၼႃႉလူင် ၸယေဝတၼလႄႈ မႄးၼၢင်းဢေလိၼ ၸယေဝတၼေ (Mr. J. Jayewardenc and his wife Mrs. Elena Jayewardenc) လူႇတၢၼ်းဝႆႉၼႂ်းသႃသၼႃႇ တႃႇပဵၼ်တီႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ ထိင်းသိမ်းထမ်မ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ပုတ်ထၸဝ်ႈ မိူဝ်ႈပီ-1962ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼင်လိၼ်ၼႆႉမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ဝႆႉၼင်လိၼ်ၵျွင်းဝေလိဝိတသင်ၶရႃၸႃ (Welivita Sangaraja) ဢၼ်ပဵၼ်သင်ႇၶႃႇရႃၸႃသြႃႇၸဝ်ႈ မႁႃၼႃယၵ ထေႇရမဝတ်တသေ မၼ်းၸဝ်ႈဢဝ်ၽေပၼ်သြႃႇၸဝ်ႈ ၵၼတၵ်ၵလိယေ ထမ်မၵိတ်တိ ၼႃယၵထေရ ၽူႈတႄႇတင်ႈၵျွင်းမၼေဝတ်တ ႁႂ်ႈၶိုꧣ်ႈယႂ်ႉတိူဝ်းတွၼ်းမႃး ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇ ထမ်ႇမၵိတ်တိတေရ ဢမ်ႇယူႇလီသေ ဢမ်ႇပဵႅၼ်သိုပ်ႇပူၵ်းပွင်တူင်ႉၼိုင်ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵိရိၼ်တေ သီႇရိတမ်မၼၼၼ်တ ၼႃယၵတေရ(သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၵျွင်းသီႇရိလင်းၵႃ မႁႃဝိႁႃရ မီးတီႈမိူင်းမလေး သျႃး)ပၼ်တင်းႁၼ်ထိုင်တၢင်ႈၶႆႈၸႂ်သေ ၸဝ်ႈသြႃပေႃတၵမၸၼ်တိမႃ ထေရ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ၽွၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႈ ပူၵ်းပွင်ၵျွင်းဢၼေဝတ်တ မႃးမိူဝ်ႈပီ2002ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းၶတ်းၸႂ်လႄႈ လွင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸဝ်ႈသြႃႇပေႃတၵမၸၼ်တိမႃ တေရ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃးသေ ပူၵ်းပွင်သွၼ်ၿၼ် လွင်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽိုၵ်းသွၼ်ၽိၵ်ၶုၼီ လႄႈ ႁူင်းယႃဢႃယုဝေႇတိၵ်ႉ(Bhikkhuni Training Institute and Ayurvedic Hospital) ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမႃးၶၢဝ်းပွတ်းဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ထိုင်မႃးပီ 2013 ၼၼ်ႉၸင်ႇလႆႈတေႇတင်ႈမႃးꧦၸၼ်ႉၸွမ် ၼႃၵႃၼၼ်တꧦသေထိုင်မႃးပီ 2015 ၼၼ်ႉMinistry of Higher Education, Sri Lanka ၸုမ်းၽွင်းပၢႆးပိင်ႇၺႃႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ ႁပ်ႉမၵ်းမၼ်ႈၶဝ်ႈၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိုဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် လႄႈ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်
ၸိုဝ်ႈၸၼ်ႉၸမ် ၼႃၵႃၼၼ်တၼႆႉ ၸိုဝ်ႈတဵမ်ထူၼ်းမၼ်းႁွင်ႉဝႃႈ(Nagananda International Buddhist University) (NIBU)ဢမ်ႇၼၼ် (Nagananda International Institute for Buddhist Studies) (N I I B S) ၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၸွမ်းၸိုဝ်ႈပွတ်းမၼ်းဝႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႃၵႃၼၼ်တၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၼႂ်းပိုၼ်းမၼ်းဝႃႈၸိုင် ၼင်လိၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၼႃၵၼဵၵ်ႉၵိထ(Naga King Maniakkitha)လူႇတၢၼ်းထိုင်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ မိူဝ်ႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈယေႃးၶိင်းမႃး တီႈဝဵင်းၵေလၼီယ မိူင်းသီႇရီလင်းၵႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵꧣ်တီႈၼင်လိၼ် ဢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၼႃၵၼဵၵ်ႉၵိထ လူႇတၢၼ်းဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇပၼ်ဝႆႉ ၸိုဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ꧦ ၼႃၵႃၼၼ်တꧦ ၼႆလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉၸိူင်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတၢင်း ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇၽႄႈတိူၼ်းပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ လႄႈၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ပုတ်ထၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးၸွတ်ႇတူူဝ်ႈလုၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇၼႆသေ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၶျိၼ်ၵုင်ထေရ (Most Venerable Master Chin Kung Thera) ပၼ်ႁႅင်းၸိၸမ်ႈၼႄသဵၼ်ႈတၢင်းလႄႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸၼ်ႉၸွမ်တေတဵမ်ထူၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင််မႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၶျိၼ်ၵုင်ထေရ (Most Venerable Master Chin Kung Thera) ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ꧦယၢမ်းလဵဝ်ၶႃႈတပေးၵေႃႈ ဢႃႇယုယႂ်ႇယဝ်ႉ တႃတေတေႇမၢႆၶပ်း ဢၼ်မႂ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် ၶူးသွၼ်ႁဝ်းၶဝ် မီးႁႅင်းတႃႇတေသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈတူင်ႉၼိုင်လႄႈ ၶတ်းၸႂ်သိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ၼင်ႇႁိုဝ်တေမီးၽွၼ်းလီ တႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ်တႃႉ ၶႃႈပေးတေၸွႆႈꩪႅမ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၵႃႈၼင်ႇပွင်ႈပဵၼ်လႆႈၼႆယူႇ၊ တႃႇတေပဵၼ်မႃးၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ သုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈသြႃလူင် ပေႃတၵမ ၸၼ်တိမႃထေရၵေႃႈ မီးသၢႆၵပ်းသိုပ်ႇၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် မီးမူႇၸုမ်းဝႆႉ တီႈမိူင်းထႆႇဝၼ်ႇလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင် တႃႇတေပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်မႃး တေလႆႈဝႃႈၼႆယူႇ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ တႃႇတေပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၼိုင်ႈလင်၊ ၵၢၼ်သွၼ််ၵၢၼ်ႁဵၼ်း တေၶိုတ်းၸၼ်ႉလီလႄႈ ၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ႁႅင်းလူင်မၼ်းတေလႆႈဝႃႈပဵၼ် Prof. G.D. Sumanapala (Course Coordinator Dean, Faculty of Buddhist Therapeutic Systems of Medicine, Dean Faculty of Graduate Studies, Chief Medical Officer, Buddhist Ayurvedic Counselling and Psychiatry, Nagananda Teaching Hospital, Royal Pandit, B.A. (Hons.), M.A., Ph.D) လႄႈၸဝ်ႈ သြႃႇလူင် Ven. Dr. Bodagama Chandima Theor ပဵၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႇပိူင်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႈဝႆႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ လႄႈ ပဵၼ်မႃးၼႆႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇၽိတ်းၼင််ႇၵဝ်ႇ၊ Prof. G.D. Sumanapala ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၵၼ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆး ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလိုဝ်းလင် ၵူၼ်းတင်းၼမ်ႁူႉၸၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ၊ ဢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းတင်းၼမ်ႁူႉၸၵ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်းယၢမ်ႈပဵၼ်ၶူးယႂ်ႇလႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် (Director) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၵေႇလၼီႇယမႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈပႃးယဝ်ႉ။
ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလႄႈၼႃႈၵၢၼ်
ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တႄႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ၸွႆႈထႅမ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တင်းၼမ် တႃႇၽႄႈတိုၼ်းပုတ်ထၸဝ်ႈလႄႈ လွင်ႈၵျၢင်ႉတိုဝ်းၵမ် ဢၼ်ပဵၼ်ၶေႃသင်ႇသွၼ်ပုတ်ထၸဝ်ႈ ႁၢင်ႈၽၢင်လၵ်ၶၼႃႇ ၸၢဝ်းပုတ်ထꧤႃႇသႃႇ တႃႇပူၵ်း ပွင်ဢွၵ်ႇလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်လႄႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႂ်းလုၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉယူႇ။ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉတႄႉ တႃႇသွၵ်ႈႁႃလူလွမ်ထိင်းသိမ်းပႂ်ႉပႃးလႄႈ ၽႄႈတိုၼ်းတၢင်းႁူႉ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ ပုတ်ထꧤႃႇသႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၵရုၼႃႇလႄႈ ပၺ်ၺႃ ၼိူဝ်ဝေၼေယျသတ်တဝႃႇတၢင်းၼမ် ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႃၵႃၼၼ်တၼႆႉ တေယုၵ်ႉလွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၵႂႃႇယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်လႄႈ တႃႇမေႃထတ်းသၢင်ဝူၼ်ႉၶႆႈ သုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၢႆႇၶူဝ်ၸူး လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ပၢႆးယူႇလီ ၽိင်ႈငႄႈၽိင်ႈထုင်းလႄႈ ၵၢၼ်မူႇၵၢၼ်ၸုမ်းၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼႂ်းလုၵ်ႈလူမ်ႈၽႃႉၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်တင်းၸၼ်ႉၸွမ်တၢင်ႇမိူင်း
• Central University of Tibetan Studies, Saranth, Varanasi, U. P., India. • Dharma Gate Buddhist College, 1908 Budapest, Börzsöny Street 11, Hungary. • Chohankook Han Eui Clinic of Republic of Korea. • Normal University, Shanghai, China. ၸၼ်ႉလိၵ်ႈလႄႈၽႃသႃႇ (Subjects) ဢၼ်ပူင်သွၼ် 1. Certificate Courses!! Certificate Course in Pali Language
• Certificate Course in Astrology and Allied Subjects • Certificate Course in Chinese Language (Beginner) • Certificate Course in Japanese Language Entry Qualification: G.C.E. Advanced Level or equivalent qualification. Duration: One year.
2. Diploma • Diploma in English Language Proficiency (DEL.P) • Higher Diploma in English for Academic Purposes (HDEAP) • Diploma in Pali Speaking Proficiency (DPSP) • Diploma in Pali Language • Diploma in Buddhist Ayurvedic Psychiatry and Counselling • Diploma in Buddhist Ayurvedic Management of Old-age • Diploma in Buddhist Culture and Traditional Sciences • Diploma in Buddhist Meditation • Diploma in Buddhist Communication • Diploma in Buddhist Ayurvedic Science of Food and Nutrition Duration: One year.
3. Postgraduate Diploma in Buddhist Studies Subject Area: Buddhist Ayurvedic Psychiatry Counselling • PGDB 01- Historical Background of Bukihist Ayurvedic Psychiatry and counselling • PGDB 02- Buddhist Ayurvedic Concepts of Health and Hygiene • PGDB 03- Buddhist Ayurvedic Analysis of Human Personality • PGDB 04- Buddhist Ayurvedic Analysis of Mental Disorders • PGDB 05- Buddhist Ayurvedic Methods of Treatment in Psychiatry and Counselling Essay- An essay on a specific topic with a practical component should be presented at the end of the year. Each course unit together with the essay consists of five credits and 200 practical hours.
4. Bachelor of Arts in Buddhist Studies
• Bachelor of Arts in Buddhist Studies Three year programme
• Bachelor of Arts (Special) in Buddhist Studies - Four year programme
Fields of Study: Pali, Sanskrit, Chinese, Early Buddhism and Theravada, Mahayana Buddhism, Vajrayana Buddhism, Comparative Religion, Buddhist Mission, Buddhist Sociology and Ethics, Buddhist Communication and Management, Buddhist History, Art and Architecture, Buddhist Methods of Meditation, Buddhist Ayurvedic Systems of Medicines. Minimum Admission Requirements: At least "S" Grades in three subjects and a minimum mark of 30% for the Common General Paper of the GCE (Advanced Level) Examination conducted by the Department of Examination of Sri Lanka or similar qualification obtained abroad, or any other qualification acceptable to the institute.
5. Master of Arts in Buddhist Studiests Main Subject Area: Buddhist Ayurvedic Psychiatry and Counselling. Period of Study: One year programme with course work -Minimum total credits 30. • MA 01- Abhidhammic Analysis of Human Personality • MA 02- Mental Culture (Bhavana) • MA 03- Buddhist Ayurvedic Theory of the Management of old-age (Gerontology) • MA 04- Buddhist Ayurvedic Concepts of Food, Nutrition and Medicine • MA 05- Rites, Rituals, Ceremonies and Astrological Aspects related to Psychiatry and counselling Essay-An essay on a specific topic with a practical component should be presented at the end of the year. Each course unit together with the essay consists of five credits and 200 practical hours. Entry Qualification:-A bachelor degree (special or general) in Buddhist Studies or a related subject or any other academic or professional qualification acceptable to the institute.
6. Master of Philosophy in Buddhist Studies16 (2 years research degree) Entry Qualification:-A Master of Arts degree in Buddhist Studies or related subject or A bachelor degree (special) in Buddhist Studies or related subject or A bachelor degree (general) inclusive of the related subject with a first or second class or any other academic or professional qualification acceptable to the institute.
Note: The ones who register for MPhil will be considered for upgrading to PhD depending on their performance in future.
7. Doctor of Philosophy တွၼ်ႈၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ၺႃႇၵၢၼ်ႁဵၼ်း(Academic) တွၼ်ႈၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ၺႃႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵေႃႈတေမီးဝႆႉလၢႆလၢႆတွၼ်ႈ • Faculties • Centre for IT • Centre for Language Studies • Workshops • Buddhist Ayurvedic Research Unit • Events • Results • Timetables • New Admissions • Conferences • Examination by-laws • Examination Application ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈတွၼ်ႈႁွင်ႈ ပၢႆးပၺ်ၺႃႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ် (Faculties) မီးဝႆႉ(5)ႁွင်ႈ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႃၵႃၼၼ်တၼႆႉ မီးဝႆႉ (5) ႁွင်ႈၵၢၼ် (Faculties) မိူၼ်ၼင်ႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ • Faculty of Graduate Studies • Faculty of Early Buddhist Sources • Faculty of Buddhist Philosopy • Faculty of Practice and Applied Buddhism • Faculty of Buddhist Therapeutic Systems of Medicine
ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ (Medium) လႄႈ တီႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း(Venue)
ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ဢဝ်သွၼ်ပၼ် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵူႈၸၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽႃႇသႃႇဢင်ၵိတ်ႉ လႄႈ ၽႃႇသႃႇသိင်ႇႁလႃသွၼ်ပၼ်သေ သွၼ်ပၼ်တီႈၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼႃၵၼၼ်တ တီႈဝဵင်းၵေႇလၼီယၼႆႉ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ မၢႆတွင်း- ၵႃႈႁဵၼ်းတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸၢင်းမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈ ဢမ်ႇသႂ်ႇပႃး၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လိၵ်ႈၵမ်ႉတႄႇၵႂႃႇ လွၵ်းလၢႆးပိူင်ၶဝ်ႈၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵꧣ် မူႇပိူင်ႈလူင်ပွင်ၸိုုင်ႈႁဵတ်းဝႆႉ တမ်းဝၢင်းဝႆႉလႄႈ တီႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈၼိုင်ႈ တေဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ်၊ ပီၼိုင်ႈလႄႈပီၼိုင်ႈၸၢင်ႈမီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဢိတ်းဢွတ်းလႄႈ ၼႂ်းမူႇလိၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇသႂ်ႇပႃး။
ၶေႃႈလူူပ်းလင်
ပေႃးမႃးႁုပ်ႈၸိုင် ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵꧣ်တီႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႃတၢင်းႁူႉၵူႈလွင်ႈလႄႈ မၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇတႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်းလႄႈ မူႇၸုမ်းၽႂ်မၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉဝႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ် ꧦၼႃၵႃၼၼ်တ ၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်ႁႂ်ႈၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ပုတ်ထၸဝ်ႈၽႄႈတိူၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈတႃႇၼႃႉမၼ်း လူႇတၢၼ်းဝႆႉၼႂ်းသႃႇသၼႃႇၼႆယဝ်ႉ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈလူႇတၢၼ်းဝႆႉ ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း (58) ပီသေတႃႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ပဵၼ်ဝႆႉၵျွင်းၸဝ်ႈမုၼ်သေ လႆႈတႄႇတင်ႈပဵၼ်ၸမ်ႉၸွမ်မႃးတိုၵ်ႉမီး (7) ပီၼႆႉၵူၺ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်းသူးပၼ် ႁႂ်ႈမီးၸႂ်တူင်ႉတိုꧣ်ႇၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၽႂ်မၼ်း ႁႂ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၽႄႈၸွတ်ႇၵူႈၸေႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းပိုၼ်ႉ ၵူႈတီႈသေယဝ်ႉ၊ ႁႂ်ႈၵၢၼ်ႁဵꧣ်းသႃသၼႃ လႄႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူင်းပိူင်းသႂ်သေၵမ်း လူၺ်ႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်/တႅမ်ႈဢဝ်မႃးၼႂ်း- ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇ ပပ်ႉမၢႆ-22 ၼႃႈလိၵ်ႈ 1-12။