မေႃယႃလူင် ၶုၼ်ယီႈ

ၶုၼ်ယီႈ
မေႃယႃလူင်
1908 - 1962
ၸၢဝ်းၶိူဝ်း	တႆး
ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပႆႇၺႃႇ	M.B.B.S (Rgn)
ၼႃႈၵၢၼ်	ၶူးမေႃယႃ
ၵေႃႉၵူႈ	ၼၢင်းသူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ၊ ၼၢင်းၶူင်ႉ
လုၵ်ႈလၢင်း	ၶုၼ်ၺုၼ်ႉ၊ ၸၢႆးမျူဝ်းမျိၼ်ႉ၊ ၸၢႆးမျူဝ်းတိၼ်ႇ၊ ၸၢႆးမျူဝ်းၶျိတ်ႉ၊ ၼၢင်းယီႇယီႇမျိၼ်ႉ၊ ၼၢင်းယီႇယီႇထေး
ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းလင်	ၽူႈႁၵ်ႉမိူင်း
ဝၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ	ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 20၊ 1962(1962-11-20) (ဢႃႇယု 53)

ၵူၼ်းတၢႆၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၸိုဝ်ႈယႂ်ႇသဵင်လူင်ၼမ်တႄႉတႄႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ လပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇသေယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ၊ ၸိုဝ်ႈသဵဝ်ၶဝ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇႁၢႆသေဢမ်ႇၵႃး ဢၢႆႁွမ်မၼ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇမွၵ်ႇႁွမ်ႁူၺ်းယဝ်ႉ။ ႁွမ်ယူႇတႃႇသေ။ ႁဵတ်းသင်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တူဝ်တၢႆသေ ၸိုဝ်ႈၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇႁၢႆ၊ ပေႃးဝႃးၼႆၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈၶဝ် ႁၢႆလၢႆလႄႈ တူဝ်ၶဝ်တၢႆၵႂႃႇသေယဝ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၵိုတ်းၸပ်းဝႆႉယူႇၼႂပိုၼ်းတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶဝ်ႈပေႉႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ဝႆႉလႄႈ ႁဝ်းပေႃးဢမ်ႇလိုမ်းၶဝ်လႆႈၼႆၸိုင် ၵၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်တေႃႇမေႃႈၵွၵ်းၵႅၵ်းဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ(ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ)၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မိူင်းဢိူဝ်ႈ၊ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်တႆးႁဝ်းလႆႈလီလႆႈပဵၼ်ၵွပ်ႈမၼ်း၊ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁူပွင်ႇတႃလႅင်း၊ ယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ်၊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ပၼ်ၽွၼ်းလီၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဵတ်းၸိူဝ်းၼႆႉမႃးၸိုင် ႁူမ်ႈဝႃႈတူဝ်ႁၢႆၵေႃႈၸိုဝ်ႈသဵင်ဢမ်ႇတၢႆလႆႈသေပွၵ်ႈ။

ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထၢမ်တူၺ်းၶိုၼ်း တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၵၢၼ်ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်မႃးယဝ်ႉ?။ ႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈလႂ်?။ ႁဵတ်းမႃးဢီႈသင်?။ ႁဵတ်းမႃးၵႃႈႁိုဝ်?။ ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းတႃႉ။ ပေႃးပႆလႆႈႁဵတ်းၵေႃႈ ႁႃၶိုင်ႁဵတ်းတႃႉ။ ၸူဝ်ႈၶူပ်ႇ(ဢႃႇယု)ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်?။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇလႆႈမႃးႁိုင်ၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်ႉ?။ ယႃႇပေပႅတ်ႈမိုဝ်ႉပႅတ်ႈဝၼ်းယူႇ၊ ယႃႇယူႇပဵၼ်ယႂ်ႇၼူၵ်ႇၵဝ်ႉထဝ်ႈမူမႃယူႇ။ ယႃႇပေၵိၼ်ၶဝ်ႈသေ ၼၵ်းၼမ်ၼၵ်းလိၼ်ယူႇ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႂ်ႉထႃႈပိူၼ်ႈလႆႈသေတႃႉ ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပႂ်ႉထႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈ။ ယႃႇပေလိုမ်းတူဝ်ယူႇ၊ လုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇႁၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမေႃသင်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၼၼ်ႉ။ ႁဵတ်းလႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႃႈၼၼ်ႉတႃႉ၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းတႄႉ ယႃႇပေယူႇ၊ ႁဵတ်းပၼ်သင်ၵေႃႈ တေၵႂႃႇၵုမ်ႉၵႂႃႇထႅမ် ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၵၢတ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁၢႆလႆႈယဝ်ႉ။

ပဵၼ်ၽႂ်လႄႈ တူဝ်တၢႆၵႂႃႇသေ ၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆ။ ပဵၼ်မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈယဝ်ႉ။ မၼ်းပေႉႁဵတ်းၵၢၼ်သင်လႄႈ ၸိုဝ်ႈမၼ်းပေႉယႂ်ႇထၢၼ်ႇၼႆႉ?။ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ယူတ်းယႃၵူၼ်း။ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ် သိုပ်ႇၸူဝ်ႈၶူပ်ႇ(သၢႆၸႂ်)ၵူၼ်း။ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ယႃတၢင်းပဵၼ်တႆး။ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်သိုပ်ႇၸူဝ်ႈၶူပ်ႇတႆးႁဝ်း၊ ၵွပ်ႈမၼ်းလႄႈ တႆးဢၼ်ထုၵ်ႇတၢႆသေ ဢမ်ႇတၢႆၼၼ်ႉမီးယူႇတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်။ ၵွပ်ႈမၼ်းႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်လီ ပုၼ်ႈတႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမႃး ၸိူဝ်ႉၼၼ်လႄႈ ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်းတၢႆၵႂႃႇသေတႃႉၵေႃႈ ၽႂ်ႇဢမ်ႇလိုမ်းမၼ်းလႆႈ။ ၽႂ်ၵေႃႈႁၵ်ႉမၼ်း လၢတ်ႈၶိူဝ်းမၼ်း၊ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈမၼ်း။

မိူဝ်ႈမၼ်းတၢႆၼၼ်ႉ ပၢင်ၸႃႉမၼ်း ယင်းၵိုၼ်းသေ ပၢင်ၸႃႉၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ပၢင်ၸႃႉၸဝ်ႈ၊ ပၢင်ၸႃႉၶုၼ်၊ ၵွပ်ႈမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ပဵၼ် ဢၼ်ႁၵ်ႉမၼ်းတႄႉတႄႉ၊ မိူဝ်ႈမၼ်းတၢႆၼႆႉ ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵႅၼ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁႆႈတႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸိုင် မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈၼႆႉ ႁၵ်ႉၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵႅၼ်း တႄႉ⁠တႄႉလႄႈ ပေႃးဝႃႈလူဝ်ႇယႃ ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵႅၼ်းၼႆ မၼ်းတၼ်းယူႇတႃႇသေယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမၼ်းတၢႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႃႈ ၽိူဝ်ႇမေႃယႃလူင်ၶုၼ်ႈယီႈ တၢႆ တႃႉႁဝ်းတၢႆလႃႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ "ႁႂ်ႈမေႃယႃလူင်ၸိူင်ႉၼင်ၶုၼ်ယီႈၼႆႉ မီးမႃးထႅင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉသေၵမ်း" ဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵႅၼ်း ဢၼ်မႃးသူင်ႇ ပႃႇၸႃႉၶုၼ်ယီႈၼၼ်ႉ ၵၢဝ်ႇယွၼ်းမုင်ႈမွင်းၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။

ၸင်ႇဝႃႈၶုၼ်ယီႈၼႆႉ တႆးႁဝ်းလီႁူႉလီတွင်းမၢႆဝႆႉၵူႈၵေႃႉ။ လီယိူင်ႈၸွမ်းလွၵ်းလၢႆး ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ် ပုၼ်ႈတႃႇတႆးႁဝ်းတႄႉတႄႉ၊ မေႃယႃလူင် မိူင်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်မီးယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ၶႅၼ်းတေႃႈၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈမိူၼ်မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈ သေၵမ်းတႃႉ။

ၶုၼ်ယီႈၼႆႉ ပဵၼ်တႆးမၢဝ်း တႆးၼမ်ႉၶမ်း၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးငမ်းဝဵင်း(မဵဝ်ႉၸႃး)ၶုၼ်ပၢၼ်းလႄႈ ၼၢင်းႁွင်ယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ယီႈၼႆႉမီးပီႈဢၢႆႈၵေႃႉ႞ ႁွင်ႉၶုၼ်ၽူဝ်းလႃႉ၊ မီးယူႇတီႈၼမ်ႉၶမ်း၊ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ ၊ ၶုၼ်ယီႈၼႆႉၵိူတ်မိူဝ်ႈ ၵေႃးၸႃႇ 1270 ၼီႊ၊ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသုၵ်း 27.11.1908

လွင်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ၶိူင်ႈၸၢင်ႊတၢင်းမေႃ(ပၼ်ႇၺႃႇ)

ၶုၼ်ယီႈၼႆႉမိူဝ်ႈမၼ်းလဵၵ်ႉ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈႁူင်းႁဵၼ်း(ၵျွင်း)မဵဝ်ႉပူင်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉၶမ်း၊ လုၵ်ႉတီႈ ၼၼ်ႈသမ်ႉ ၵႂႃႇယူႇႁူင်းႁဵၼ်"ဢေႇပီႇဢႅမ်ႇ" ABM ၵႃႈတီႈ ၼွင်ၸၢင်ႉ ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉၶမ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တႄႇယူႇမိူဝ်ႈပီ 1919 တေႃႇထိုင် 1923 လုၵ်ႉတီႈၼမ်ႉၶမ်းၶၢႆႉမႃးယူႇႁူင်းႁဵၼ်း ၾႄတိူဝ်ႇရေးသျၼ်း ဢႅင်းၵလူဝ်ႇ- ဝိူဝ်းၼေးၶိဝ်းလိူဝ်း federation Anglo-vernacular ၵႃႈတီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ မိူင်းတႆးပွတ်ႈႁွင်ႇ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင် ပဵၼ်ဢူးၽူဝ်းမေႇ(ဦးဘိုးမြေ) ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ တေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉ 7 ၵွပ်ႈၺၢၼ်ႇၽၢႆလႄႈ လႆႈငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ် (Scholarship) သေ လႆႈမႃးယူႇႁူင်းႁဵၼ်း ၽူႈၼမ်းမိူင်တႆး သျၢၼ်းၶျိပ်ႉသၶူးလ် Shan Chiefs' School ၵႃႈတီႈတွင်ႇၵျီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1927၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵႃးပႆႇပေႃးမီးလႄႈ တႃႇမႃးယူႇႁူင်းႁဵၼ်း ၵႃႈတီႈလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ လႆႈပႆလိၼ်မႃး၊ တၢင်းၵႃးၵေႃႈပႆႇပေႃးလီထၢၼ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၺ်းဢၼ်လႅၼ်ႈတၢင်း လႃႈသဵဝ်ႈ-ၼမ်ႉၶမ်း ၵႃႈၵႃး႞ၵေႃႉလႆႈပၼ် 8 ပျႃး၊ ၶုၼ်ယီႈ ပူၼ်ႉ(ဢွင်ႇ)ၸၼ်ႉ10 တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈ 1929 လူင်းၵႂႃႇယူႇႁူင်းႁဵၼ်းယၼ်ႇၵုင်ႇ ႁဵၼ်းတႃႇပဵၼ်ၶူးမေႃယႃလူင်ဢွင်, ဢႅမ်ႇပီႇ⁠ပီႇဢႅတ်ႉသ် M.B.B.S မိူဝ်ႈ 1940 သေၸင်ႇပဵၼ်ၶူးမေႃယႃလူင်မႃးယဝ်ႉ။

တင်ႈၼႃႈႁိူၼ်း

ဝၢႆးသေဢွင်ႇၽၢႆႇယႃၵူၼ်းယဝ်ႉ၊ ၶုၼ်ယီႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်း၊ မေးငဝ်ႈပဵၼ်ၼၢင်းသျူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ၊ တႆးၼမ်ႉၶမ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ တင်းၼၢင်းသျူၺ်ႇႁၢၼ်ႇၼႆႉ မီးလုၵ်ႈၸၢႆး ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈၶုၼ်ၺုၼ်ႉ၊ ၼၢင်းသျူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ သဵင်ႈၵၢမ်ႇလၢႆႈတူဝ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵျပၢၼ်ႇ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၶုၼ်ယီႈတိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းသိုၵ်း ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ်မေး ၼၢင်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ၊ ၶုၼ်ယီႈသိုပ်ႇဢဝ် ၼွင်ႉမေး ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၶူင်ႉ၊ တင်းၼၢင်းၶူင်ႉၼႆႉမီးလုၵ်ႈ 5 ၵေႃႉ- 1. ၸၢႆးမျဵဝ်းမိၼ်ႉ၊ 2. ၸၢႆးမျဵဝ်းတိၼ်ႇ၊ 3. ၸၢႆးမျဵဝ်းၶိတ်ႉ ၊ 4. ၼၢင်းယီႇ⁠ယီႇမျိၼ်ႉ၊ 5. ၼၢင်းယီႇ⁠ယီႇထေး။ ၼႂ်းၵႃႈ လုၵ်ႈယိင်း 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၼၢင်းယီႇ⁠ယီႇမျိၼ်ႉၼႆႉလဵၼ်ႈ Basket ball (ၽၢႆႇလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇသွင်း) ၶႅၼ်ႇတႄႉ တႄႉ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်မိူင်းတႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းဢဝ်ၾၢႆႇတၢင်းလဵၼ်ႈၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႆႈႁူႉၵူႈၵေႃႉ၊ ၸုမ်းမၢၵ်ႇသွင်း ၼၢင်းယိင်းမိူင်း တႆး ၶဝ်ၶဝ်ႈၶႄႉပိူၼ်ႈ ပေႉသၢမ်ပီထပ်းၵၼ်လႄႈ လႆႈၾၢင်ဢူ(ဒိုင်း)လူင်မႃး။ ၶုၼ်ယီႈၵေႃႈ ဢဝ်ၵၢၼ်မၼ်းမေႃၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီမိူင်းတႆး၊ လုၵ်ႈယိင်း ဢွၼ်ႇမၼ်းၵေႃႈ ဢဝ်လွင်ႈၵႅပ်ႉတင်းၶၼ် ၽၢႆႇမၢၵ်ႇသွင်းၼၼ်ႉယုၵ်ႉတၢင်ႇပၼ် ၸိုဝ်ႈမိူင်းတႆးၶိုၼ်ႈသုင်၊ ၼၢင်းယိင်းမိူင်းတႆးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ယိူင်ႈ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်း ၸႂ် ႁႂ်ႈမိူၼ်လုၵ်ႈယိင်း ၶုၼ်ယီႈ -ၼၢင်းယီႇ⁠ယီႇမျိၼ်ႉၼၼ်ႉတႃႉ ၵွပ်ႈမၼ်းၼၢင်းႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီမိူင်းတႆး ၽၢႆႇမၢၵ်ႇသွင်းၼႆႉလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းမိူင်းတႆးၶဝ် ၵေႃႈ ႁၵ်ႉမၼ်းၼၢင်း၊ ယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ႁႅင်းမၼ်းၼၢင်းတႄႉတႄႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် မေးမေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈ လႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းမၼ်းယင်းယူႇသဝ်းၵႃႈတီႈတွင်ႇၵျီး။

ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူတ်းယႃ

ဢွင်ႇဢႅမ်ႇပီႇ⁠ပီႇဢႅတ်ႉသ် ယဝ်ႉ မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈ လႆႈၵၢၼ်မိူဝ်ႈ 4.7.1941 လႆႈၵႂႃႇပဵၼ်မေႃယႃလူင် ၵႃႈတီႈမိူင်းမွၵ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈမေႃႇ တီႈဝဵင်းမႂ်ႇ(မြိုႉသစ်) လႄႈ မိူင်းၶၢတတ်ႇ(ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈမေႃႇၼင်ႇၵဝ်ႇ)။

မိူဝ်ႈ 1.7.1948 ၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇပဵၼ် မေႃယႃလူင် တီႈၵဵင်းတုင် တေႃႇထိုင် 20.1.1954 သမ်ႉ ၶၢႆႉမႃးပဵၼ်မေႃယႃလူင် တီႈလွႆလႅမ် မိူဝ်ႈ31.1.1954 တေႃႇ ထိုင် 24.9.1954 ဝၢႆးသေၼၼ်ႉမႃး ပဵၼ်ၵဝ်ႉ(ၽွင်း) လူင်ၾၢႆႇယူႇလီ(Chief Medical Officer)ၵႃႈတီႈတွင်ႇၵျီး တေႃႇထိုင် 1962 ၶုၼ်ယီႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ ၵႃႈ တီႈတွင်ႇၵျီး မိူဝ်ႈပီ 1324 လိူၼ် 12 လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢၢင်းၵၢၼ်း(ဢင်ႇၵႃႇ)20.11.1962။

ၽႅဝ်မိူင်းၵႆမႃး

ၶုၼ်ယီႈၼႆႉၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်း ႁွမ်ၸွတ်ႇမိူင်းတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵႃႈတီႈမိူင်းၵႆၵေႃႈပိူၼ်ႈႁူႉမၵ်းၸိုဝ်ႈမၼ်းတႄႉတႄႉ၊ ဝၢႆးမၼ်းဢွင်ႇ ဢႅမ်ႇပီႇ⁠ပီႇဢႅတ်ႉသ် M.B.B.S ၵႃႈတီႈတႃႈၵုင်ႈ(ယၼ်ႇၵုင်ႇ)သေ မၼ်းလႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈမိူင်းၵလႃး ဢိၼ်ႇတိယႃႉ India မိူဝ်ႈပီ 1941 မိူဝ်ႈမၼ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈမိူင်းၵလႃႈယူႇ ၼၼ်ႉ သိုၵ်းလူင်ၵမ်ႇၽႃႇၵေႃႈပဵၼ်ယူႇ၊ တႃႇတေၶိုၼ်းမႃးမိူင်းတႆးၵေႃႈဢမ်ႇငၢႆႈ၊ လုၵ်ႈမေးၵေႃႈပဵၼ်ဢၼ်ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ၊ ၸႂ်တိတ်းၵေႃႉပဵၼ်မေး ၼၢင်းသူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ ၸၢႆးၶုၼ်ၺုၼ်ႉလႄႈ ၼွၼ်းပေႃးဢမ်ႇလပ်း၊ ၵိၼ်ပေႃးဢမ်ႇဝၢၼ်လႆႈ တေလႆႈၽၢတ်ႇလိပ်းႁိုဝ် တေလႆႈၽၢတ်ႇတၢႆႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဝူၼ်ႉပေႃးဢမ်ႇပွင်ႇလႆႈ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈမႃးထူပ်းလုၵ်ႈမေး တီႈၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ မိူင်းတႆးၼၼ်ႉ တေႃႈတၵ်းလႆႈႁႃ တၢင်းၵႂႃႈ-ဝႃႈၼႆလႄႈၸင်ႇၸွမ်းသိုၵ်းမႃးယဝ်ႉ။

လူင်းမႃးၸွမ်းတပ်ႉၶႄႇ မၢႆ-38 မႃးၽႅဝ်ၼမ်ႉၶမ်းၵေႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်မေးသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ယီႈဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ် ၸႂ်မေးမၼ်း၊ ႁၵ်ႉၵၼ်သေ ၵွပ်ႈသိုၵ်းလႄႈ လႆႈၽၢတ်ႇၵၼ်၊ ၸွင်ႇတေလႆႈၶိုၼ်းႁၼ်ၵၼ်ႁိုဝ်ၼေႃး ၵေႃႉပဵၼ်မေးၵေႃႈၸႂ်တိတ်းၸႂ်ႁွႆႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူဝ် မွင်းၶိုၼ်းဢမ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မွင်းဝၼ်းဢမ်ႇႁၼ်တူဝ်၊ မွင်း မွင်း ဢမ်ႇပေႉမွင်း၊ လွင်ႈမႆႈၸႂ် ၼၢင်းသူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးလႆႈ ၶေႃႉ⁠ၶေႃႉယွမ်ယွမ်၊ ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းၵေႃႈဢမ်ႇလီ၊ ၶုၼ်ယီႈပႆႇတၼ်းၽႅဝ် ၼၢင်းသူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ သဵင်ႈၵၢမ်ႇလၢႆႈတူဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။

ၶုၼ်ယီႈမႃးၽႅဝ်ၵေႃႈ ၵဵပ်းၸေးဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးဢၼ်ႇမၼ်းၶုၼ်ၺုၼ်ႉ၊ ၵေႃႉလုမ်းလႃးဢမ်ႇႁၼ်၊ ႁႃတၢင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇပွင်ႇ၊ ဢၼ်တေမိူၼ်ၼင်ႇ ၼၢင်း သူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်မေးလူင်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေမီးလႂ်ၼႆ၊ ဝူၼ်ႉၶိုၼ်းဝူၼ်ႉဝၼ်းယူႇ၊ ႁၢင်ႈပီႈၵေႃႈမိူၼ် ႁၢင်ႈၼွင်ႉၵေႃႈၸိုဝ်ႈ၊ ၸင်ႇမႃးၶုၵ်းၸႂ်လႆႈၶႆႈၸႂ်မႅၼ်ႈသႂ်ႇ ၼၢင်းၶူင်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၼွင်ႉယိင်းဢွၼ်ႇ ၼၢင်းသူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ၊ ၼႂ်းတႃၼၢင်းၶူင်ႉၵေႃႈ ၶုၼ်ယီႈၼႆႉ ပီႈၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ၽူဝ်ၵေႃႈလီပဵၼ်၊ တူၺ်းၼႃႈပီႈယဝ်ႉ ဝူၼ်ႉမႅၼ်ႈ ၼႃႈလၢၼ်၊ တေၽၢတ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ တေယၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈ၊ ဝၼ်းလင်ထုၵ်ႇလီလႆႈယူႇၸွမ်းၵၼ်ၵေႃႈမီးမႃးလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်ႁိူၼ်းၸွမ်းၶုၼ်ယီႈမႃး တေႃႇ 1962 ၵမ်းၼႆႉပုၼ်ႈတႃႇၶုၼ်ယီႈၸိုင် မေးၵေႃႈၸိုဝ်ႈ ၼွင်ႉၵေႃႈပဵၼ် တီႈဢၼ်ႁၵ်ႉပႅင်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးတီႈလၢတ်ႈယဝ်ႉ၊ တေႃႇပေႃးသဵင်ႈၵၢမ်ႇ၊ လွင်ႈၽိတ်း လွင်ႈၽႅၵ်ႇၵၼ် ဢမ်ႇမီးသေပွၵ်ႈ ၽႂ်ႁၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၶွႆတႄႉတႄႉ။

ၶုၼ်ယီႈတင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းမႂ်ႇၸွမ်းၼၢင်းၶူင်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းပႆႇယဝ်ႉ၊ ၵွပ်းၼႆလႄႈ လႆႈၸွမ်းတပ်ႉဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၶဝ်ႈယႃၵူၼ်းပဵၼ်ၼႂ်းသိုၵ်း၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် ၸၼ်ႉၶုၼ်သိုၵ်းလူင်(Captain)မိူဝ်ႈယူႇၼႂ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ပေႃးႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ မီးၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်(သတ်ႈထႃႇ)လႄႈ ၽႂ်ႁၼ် ၵေႃႈႁၵ်ႉ ၵွပ်ႈမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သေ တပ်ႉဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် ပၼ်ၸုမ်ႈ(မဵတ်ႇမၢႆ)ၸိုဝ်ႈသဵင်လီဢၼ်႞ဝႃႈဝႆႉ-

For War Department
Exceptional Civilain Service
To,
U SANG YEE

မိူဝ်ႈမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၼႂ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈၸိုဝ်ႈလီသဵင်လီတႄႉတႄႉ။ ၸုမ်ႈဢၼ်မၼ်းလႆႈၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၼ်ႇၼၵျေႃႇထိၼ်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၶုၼ်ယီႈယင်းႁဵတ်းငဝ်ႈၵဝ်ႉၽွင်းလူင်ၽၢႆႇယူႇလီၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၵႂႃႇၸွပ်ႇႁႃ တၢင်းႁူႉ တၢင်းႁၼ်ထႅင်ႈ ၵႃႈတီႈမိူင်းရူဝ်းမေးၼီးယႃး(Rumania) ၵျႃႇမၼီႇ (Germany) ဢင်းၵဵတ်ႉ (England) လႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်မေႃယႃလူင် ၶုၼ်ယီႈၼႆႉ ႁူင်လူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းႁၵ်ႉၶုၼ်ယီႈ

မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၶဝ် ႁၵ်ႉတႄႉတႄႉ၊ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸမ်ႉ- ၶုၼ်ယီႈၼႆႉပေႃးယႃၵူၼ်းပဵၼ်ၸိုင် ၸႂ်ယဵတ်ႇၸႂ်ယၢဝ်းတႄႉတႄႉ၊ ၶမ်ႈ⁠ၶမ်ႈဝၼ်းဝၼ်း ပေႃးမႃးပၢင်းၸိုင် တႃႇတေၵႂႃႇယႃၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶၢၼ်ႉသေပွၵ်ႈ၊ တႃႇယႃၵူၼ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသေပွၵ်ႈ၊ မၢင်ပွၵ်ႈသွင်သၢမ်ၶိုၼ်း လႆႈ သိုပ်ႇယႃၵူၼ်းပဵၼ်လႄႈ ၶုၼ်ယီႈဢမ်ႇလႆႈၼွၼ်း၊ ပေႃးတႃၼွၼ်းလူႉၵေႃႈ လွင်ႈဝႃႈတေၶၢင်းဢမ်ႇမီးသေပွၵ်ႈ၊ ၸႂ်ပွတ်းၸႂ်လမ်၊ ထႃႉပိူၼ်ႈပွင်ႉပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးသေ ပွၵ်ႈ၊ ၸိူဝ်းမႃးပၢင်းမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်လႆႈၸႂ်လူႉမိူဝ်း ဢမ်ႇမီးသေပွၵ်ႈ၊ ၵႆ⁠ၵႆၸမ်ၸမ် ပေႃးပိူၼ်ႈမႃးပၢင်းၵႂႃႇယႃ ၵူၼ်းပဵၼ်ၸိုင်ၵႂႃႇယႃတိၵ်း⁠တိၵ်းယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်း ပဵၼ်ၵေႃႈပေႃးဝႃႈလႆႈႁၼ်ၼႃႈ မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈၸိုင် တၢင်းပဵၼ်သမ်ႉပေႃႈၶႂ်ႈၶႅၼ်းၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။

လွင်ႈတၢင်းပဵၼ်၊ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းပဵၼ်၊ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈသၽႃႇဝ တူၼ်ႈၸႂ်ၵူၼ်းၵေႃႈ မၼ်းမေႃတူၺ်းမေႃႁူႉလႄႈ ယႃၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵတ်ႉ⁠ၵတ်ႉတႄႉတႄႉ၊ တေသမ်းယႃသင် တေပၼ်ၵိၼ်ယႃႈယႃသင်ၵေႃႈ မၼ်းႁူႉၵမ်းလဵဝ်၊ ပေႃးယႃပၼ်ၵေႃႈၶႅၼ်းၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ၊ လၢတ်ႈတေႃႇၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႈမေႃၼႅၼ်ႇ ပေႃးလႆႈ ငိၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်း ၵူၼ်းပဵၼ်ပေႃးၶႂ်ႈၶႅၼ်းယဝ်ႉ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူၼ်ႈတေၸႂ်လီ၊ ၸႂ်ယႂ်ႇမီးႁႅင်းမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းမေႃလၢတ်ႈမေႃၸႃ မေႃပၼ်ႁႅင်းတႄႉတႄႉ၊ ၵွပ်ႈၼႆ လႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၵေႃႈယႂ်ႇမႃးၵူႈမိူဝ်ႈၵူႈဝၼ်း၊ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းယႂ်ႇမႃးသေတႃႉၵေႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းသဵင်ၵႂၢမ်းမၼ်း ဢမ်ႇၶဵင်ႈမႃးလႃးလႃး၊ သဵင်ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်း ၶႅၼ်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ထုၵ်ႇႁူပိူၼ်ႈမႃးတိၵ်း⁠တိၵ်းၵူၺ်း။

"ပေႃးလၢတ်ႈတေႃႇၵူၼ်းပဵၼ်၊ ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမေႃလၢတ်ႈ၊ ပေႃးႁဝ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႅင် ၵႂၢမ်းဢၼ်တေလီၸႂ်လူႉၼၼ်ႉၸိုင် တၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်း ပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းလုၵ်ႉမႃး ယႂ်ႇမႃးယူႇမိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇၵူၼ်းပဵၼ်ၼႆႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵေႃႈလူဝ်ႇၸိုဝ်ႈ၊ သဵင်ၵႂၢမ်းၵေႃႈလူဝ်ႉထုၵ်ႇ" ၶုၼ်ယီႈလၢတ်ႈၼႄၵဝ်ၶႃႈပွၵ်ႈ႞ မိူဝ်ႈ မၼ်းပႆႇတၢႆၼၼ်ႉ။

ၼႂ်ႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၼႆႉ ၶုၼ်ယီႈႁၵ်ႉၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵႅၼ်းသေပိူၼ်ႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၽၢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းယႃပၼ်လၢႆ⁠လၢႆၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး၊ ယႃႈယႃဢၼ် လူဝ်ႇၵိၼ်လူဝ်ႇသမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ငိုၼ်းၼႂ်းထူင်ၼႂ်းထွင်းမၼ်းသိုဝ်ႉပၼ်လၢႆလၢႆ ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်သမ်ႉပေႃးတေဢမ်ႇပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ထႅင်ႈၼၼ်ႉ ဝႆႉၸႂ်ယဵတ်ႇ ၸႂ်ယၢဝ်းသေ မၼ်းသင်ႇလၢတ်ႈၵူၼ်းၶေႃႉလုၵ်ႈၶဝ်။

မၢင်ပွၵ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၶဝ်မႃးပၢင်းမၼ်း၊ ၵႆထၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵႆ ၶမ်ႈထၢၼ်ႇႁိုဝ်ၶမ်ႈ၊ မၼ်းၵႂႃႇၸွမ်းယႃတိၵ်းတိၵ်း၊ ပေႃးမီးၵႃးၶီႇၵႃး၊ ပေႃးမီးလေႃႉ ၶီႇ လေႃႉ၊ ပေႃးမီးမႃႉၶီႇမႃႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးသင်ၵေႃႈ ပႆလိၼ်သေ ၵႂႃႇယႃၵူၼ်းပဵၼ်၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းၽၢၼ်ၶဝ် ႁၵ်ႉမၼ်းတႄႉတႄႉ၊ ၵွပ်းမၼ်းဢမ်ႇဝႆႉ ၼႃႈ လဵၵ်ႉၼႃႈယႂ်ႇ ၼိူဝ်ၽႂ်လႄႈ ၽႂ်ႁၼ်မၼ်းၵေႃႈႁၵ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။

ပေႃးဝႃႈလွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတီႈလၢတ်ႈယဝ်ႉ၊ မၢင်ပွၵ်ႈမၼ်းဝႃႈ႞ဝၼ်း မီး24 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉ ဢေႇၼႃႇ၊ မၢင်ပွၵ်ႈတႃဝၼ်းတူၵ်းၵႂႃႇ၊ တႃဝၼ်းမႂ်ႇသမ်ႉဢွၵ်ႇ မႃးထႅင်ႈသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁူႉ၊ မီးယူႇၼႂ်းလုၵ်း ႁွင်ႈယႃၵူၼ်းပဵၼ်မၼ်း ၶိုၼ်း⁠ၶိုၼ်းဝၼ်း⁠ဝၼ်းယဝ်ႉ။

လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ တႆးႁဝ်းလီယိူင်ႈၶုၼ်ယီႈတႄႉတႄႉ၊ မၼ်းၼႆႉ ၵၢၼ်ဢၼ်မၼ်းမေႃၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းပၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းတႄႉတႄႉ၊ တႆးႁဝ်းၶဝ် ၵေႃႈ လူဝ်ႇမိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇမၼ်း၊ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢၼ်မၼ်းၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ လူဝ်ႇယဵပ်ႇၸွမ်းႁဵတ်းၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလီၵူၼ်းငၢမ်း၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶႅမ်ႉ၊ ၵူၼ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း တႃႇတေမီးမႃး႞ပွၵ်ႈ႞ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ⁠ငၢႆႈလႄႈ ႁဝ်းႁႃး သူၶဝ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလူင်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလိုမ်း ၶုၼ်ယီႈ၊ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁူႉ ဝႆႉလွင်ႈမၼ်း၊ လီႁၵ်ႉမၼ်း လီယုၵ်ႉယွင်ႈမၼ်း၊ လီၸွမ်းႁဵတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇမၼ်းႁဵတ်းၼႄမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းတႆးႁဝ်း ၵေႃႉၶႅၼ်ႇ ၵေႃႉၵတ်ႉ ၵေႃႉႁဵတ်းၵၢၼ်လီ၊ ၵေႃႉ ႁၵ်ႉဝၢၼ်ႈႁၵ်ႉမိူင်း၊ ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈႁူႉဝႆႉ ၸင်ႇလႆႈတႅမ်ႈပိုၼ်း မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈၼႆႉသေ တၢင်ႇၼႄၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းယဝ်ႉ။

ဢၼ်တႆးႁဝ်းၵႆႉၽိတ်းၼႆႉ မီးပိူင်႞ တႆးဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉတႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ တႆးလီ၊ တႆးငၢမ်း၊ တႆးၵတ်ႉ၊ တႆးငၢၼ် တႆးဢၼ်မေႃၵၢၼ်၊ ဢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉႁၵ်ႉၶိူဝ်း၊ ႁၵ်ႉဝၢၼ်ႈႁၵ်ႉ မိူင်းမီးယူႇသေတႃႉၵေႃႈ တႆးႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း၊ ဢမ်ႇမေႃဢဝ်ၵုင်ဢဝ်မုၼ်၊ လွင်ႈၼႆႉၸိုင် တႆးႁဝ်းပဵၼ်ဢၼ်ၽိတ်းမႃးတႄႉတႄႉ၊ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်း ပဵၼ်ၽႂ်ၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ တႆးလီတႆးငၢမ်း ပဵၼ်ၽႂ်ၵေႃႈ ပႆႇမေႃႁူႉဝႆႉ၊ မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ တႆးႁဝ်း ၸွင်ႇတေမေႃယုၵ်ႉယွင်ႈတႆးၶိုၼ်းႁိုဝ်?၊ ထၢမ်တူၺ်း တူဝ်ၽႂ် တူဝ်မၼ်းလူး တႆးၶဝ်။

လွင်ႈၵၢၼ်ပိူင်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈ သမ်ႇလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လွင်ႈႁူႉတၢင်းမေႃ မဵဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ ဢၼ်တႆးႁဝ်းၶႅၼ်ႇ၊ ဢၼ်တႆးႁဝ်းမေႃ မီးယူႇၵူႈပၢၼ်ယဝ်ႉ၊ တႆးၵတ်ႉတႆးၶႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶူၼ်ႉႁႃ ထူၵ်းဢွၵ်ႇတၢင်ႇၼႄၵၼ်တႃႉ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ပႅတ်ႈတၢင်းယၢမ်ႈ ဢၼ်တႆး ၸၢင်ႈလိုမ်းတႆးၼၼ်ႉသေ၊ ဢွၼ်ၵၼ်လဵင်ႉဢဝ် တၢင်းယၢမ်ႈဢၼ်တႆးမေႃႁၵ်ႉၵၼ် ဢၼ်တႆးမေႃယွင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉတႃႉ။