သွၼ်းၽႅတ်ႈ သွၼ်းသုၽၼ်း
သွၼ်းၽႅတ်ႈ သွၼ်းသုၽၼ်း | |
|---|---|
| ၵိူတ်ႇ | 23 မၢတ်ႉၶျ်၊ 1948 |
| သဵင်ႈၵၢမ်ႇ | 8 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ၊ 2022 (ဢႃႇယု 73) |
| ၼႃႈၵၢၼ် | ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း |
| ၶိူင်ႈႁႆႇတိုင်ႈ | တိင်ႇၵီႇတႃႇ |
| ပီတူင်ႉၼိုင် | 1975–2022 |
သွၼ်းၽႅတ်ႈ သွၼ်းသုၽၼ်း (ထႆး: ศรเพชร ศรสุพรรณ)၊ 23 မတ်ႉၶျ် 1948 – 11 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 2022၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸၢႆးၵူၼ်းမိူင်းထႆး ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးပၢႆးၵႂၢမ်းလုၵ်ႇထုင်ႇ။ မၼ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁွင်ႉၵႂၢမ်းလူၺ်ႈသဵင်သုင်၊ မီးၵႂၢမ်းသဵင်ၵႂၢင်ႈ လႄႈ ၸၢင်ႈႁွင်ႉသဵင်သုင်လႆႈလီ။ မၼ်းထုၵ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁွင်ႉၵႂၢမ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်ႁွင်ႉသဵင်သုင် လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆး။[1] မၼ်းယင်းမီးၸိုဝ်ႈသဵင်လွင်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼိမ်၊ ၶဵင်ႇၶႅင်၊ ၵူၼ်းမီးပၵ်းပိူင် လႄႈ ၶႂ်ႈယူႇပႃႈၼႂ်းလွင်ႈပုၼ်ႈၵူဝ်ႇသုၼ်ႇတူဝ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းလူမ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၼ်ႇလႄႈ လွင်ႈမူၼ်ႈပျေႃႇၼမ်ၵေႃႉ မီးလွင်ႈၵူဝ်းၵရႃႇမၼ်း လႄႈ ဢမ်ႇႁတ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၸုၵ်းၸမ်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇတင်းမၼ်း။[2]
သွၼ်းၽႅတ်ႈ ၵိူတ်ႇမႃးၼႂ်းၶွပ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈသုပၼ်းပူရီႇ။ မၼ်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႁွင်ႉၵႂၢမ်းၶၢဝ်းတႄႇတူၼ်ႈ လူၺ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁွင်ႉၵႂၢမ်းၼႂ်းဝူင်းတူင်ႇၵွင်ႇၶွင် တမ်ႇ တႅၼ်ႇသုပၼ်း၊ ဢၼ်လဵၼ်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းပၢႆးရမ်ႇဝူင်း (Ram Wong)။ ၽၢႆႇလင်မႃး မၼ်းႁူပ်ႉႁၼ် ၽူဝ်ႇၽိၼ်း ၽွၼ်းသုပၼ်း၊ ၵူၼ်းႁွင်ႉၵႂၢမ်းၼႂ်းဝူင်းလဵဝ်ၵၼ်။ တင်းသွင်ၵေႃႉႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၵႂၢမ်း တႃႇတေတႅမ်ႈသႂ်ႇၼႂ်းၸဵၵ်ႉသႅၼ်း ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ ၵႂၢမ်းၼၼ်ႉပဵၼ် "ၶဝ်ႈမီးဢမ်ႇၶၢႆ" ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပီ 1975။ ၵႂၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈသွၼ်းၽႅတ်ႈ မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼႃႇ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းလႆႈႁပ်ႉရႃႇဝၼ်း "သဝ်ႇဢႃႇၵၢတ်ႈၶမ်း"၊ ဢၼ်ပဵၼ်ရႃႇဝၼ်းလမ်ႇလွင်ႈၼိုင်ႈ တႃႇၵူၼ်းၼႂ်းလူမ်းပၢႆးမၢၼ်ႇလႄႈ လွင်ႈမူၼ်ႈပျေႃႇထႆးၼႂ်းၶၢဝ်းၼၼ်ႉ။[3]
ၽၢႆႇလင်မႃး သွၼ်းၽႅတ်ႈ တႄႇတင်ႈဝူင်းၵႂၢမ်းၶွင်မၼ်းႁင်းၵူၺ်း လႄႈ မၼ်းမီးၵူၼ်းတႅမ်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ႁူမ်ႈၵၢၼ်ၸမ်ၸႂ်တင်းမၼ်း ပဵၼ် ၵျီႇ ၶျႃႇလိမ်ႇၶျႆး လႄႈ ၼွပ်ႉၽၼၼ်း ၶွၼ်းပရႃႇၽႃႇ။ ၼႂ်းပီ 1993 မၼ်းၶိုၼ်းမီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇမႃးထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ လူၺ်ႈၵႂၢမ်း "သေယႃးၼမ်ႉတႃ တီႈၶႃႇၾေး" လႄႈ "ရၵ်ႉမႃးႁႃႈပီ"၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်တႅမ်ႈလူၺ်ႈၵူၼ်းတႅမ်ႈၵႂၢမ်းသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ။[4]
မၼ်းၶူပ်းၶိူဝ်းသၢမ်ၵမ်း လႄႈ မီးလုၵ်ႈၸၢႆးလုၵ်ႈယိင်းႁူမ်ႈၵၼ်တင်းမူတ်းပႅတ်ႇၵေႃႉ။[5]
ၼႂ်းပီ 2021 သွၼ်းၽႅတ်ႈ မီးလွင်ႈၸဵပ်းပဵၼ်ႁႅင်း လႄႈ လႆႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတီႈႁူင်းယႃလၢႆပွၵ်ႈ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းထီႉ 11 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 2022 မၼ်းလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼိမ်သိူဝ်း မိူဝ်ႈဢႃႇယုမီး 72 ပီ။ ပၢင်ၽိတ်ႈၽဝ်းတူဝ်မၼ်း လႄႈ ပွႆးၸႃႇပၼႃႇၶွင်မၼ်း ၸတ်းႁဵတ်းၶိုၼ်းၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈဝူင်ႈဝၢႆးလင်မၼ်းလူႉသဵင်ႈ။[6]