ဢပႄႇသီႇၶူင်း

ဢပႄႇသီႇၶူင်း

ၶူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇသေ ၵုမ်ႇလႆႈၶၢမ်ႇတုၵ်ႉ ၶၢမ်ႇမူၺ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈၶူင်းဢပႄႇယဝ်ႉ။

1.ၶူင်းငရၢႆး ၶူင်းဢၼ်ဢမ်ႇလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇသေၶႅၵ်း

ငရၢႆးလူင် (8) ၸၼ်ႉ

1. သၺ်ꩡိၸငရၢႆး - ငရၢႆးသၺ်ꩡိၸ ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းငရၢႆးၶဝ် လႆႈတၢႆလႆႈၵိူတ်ႇယူႇတိၵ်းတိၵ်း ၵပ်းၵပ်းတၢမ်းတၢမ်းၵၼ်သေ လႆႈၶၢမ်ႇတုၵ်ႉၶၢမ်ႇမူၺ်ႈ ၶၼ်ၢတူဝ်ၶၢၼ်ၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2. ၵႃလသုတ်ငရၢႆး -ငရၢႆးၵႃလသုတ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ်ၽူႈတူၵ်းၶဝ် လႆႈၶၢမ်ႇဢဝ်မႆႉထတ်းပဵၼ်ထႅဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းလိူဝ်ႈမႆႉၶဝ်ထတ်းမႆႉသေ လိူဝ်ႈမႆႉၼၼ်ႉလႄႈ ၽီငရၢႆးၶဝ် ဢဝ်မႆႉထတ်းမၢၵ်းမၢႆသေ ဢဝ် လဵၵ်းလိူဝ်ႈ၊ ၽႃႉ၊ တႃမၢတ်ႇ ပၢတ်ႇထိူဝ် ႁဵတ်းပဵၼ်ပုတ်း ပဵၼ်ပွတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
3. သင်ၶႃတငရၢႆး - ငရၢႆးသင်ၶႃတ ၼႆႉ ပဵꧣ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းလွႆၾႆးလဵၵ်းလႅင်လူင် ႁိပ်ႇၶိုတ်ႈယူႇၶိူဝ်းꧠိူဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
4. ရေႃရုဝငရၢႆး - ငရၢႆးရေႃရုဝၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ်ၽူႈတူၵ်းꧠဝ် လႆႈတုၵ်ႉၶၢမ်ႇမူၺ်ႈ ႁွင်ႈႁႆႈလင်ႁႅင်းယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
5. မႁႃရေႃရုဝငရၢႆး - ငရၢႆးမႁႃရေႃရုဝၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ် လႆႈၶၢမ်ႇတုၵ်ႉၶၢမ်ႇမူၺ်ႈ လႆႈႁွင်ႉႁႆႈလင်ႁႅင်းလိူဝ်ၸႂ်သေ ငရၢႆးရေႃရုဝၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
6. တႃပၼငရၢႆး - ငရၢႆးတႃပၼၼႆႉ ပဵꧣ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ်လႆႈၶၢမ်ႇ မႆႈလိူတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
7. မႁႃတႃပၼငရၢႆး - ငရၢႆးမႁႃတႃပၼၼႆႉ ပဵꧣ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ်လႆႈၶၢမ်ႇ မႆႈလိူတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်း လိူဝ်သေ ငရၢႆးတႃပၼၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
8. ဢဝီၸိငရၢႆး - ငရၢႆးဢဝီၸိၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ်ၽူႈတူၵ်းမၼ်းၵေႃႈသတ်ႉတိၵ်း၊ ၽႆးငရၢႆးၵေႃႈတၼ်သတ်ႉတိၵ်း၊ တၢင်းၶၢၼ်ၸႂ်ၵေႃႈ တၼ်သတ်ႉတိၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ငရၢႆးဢွၼ်ႇႁႃႈပိူင်

ငရၢႆးလူင် ပႅတ်ႇၶူင်းၼႆႉ ၸွမ်းၶၢင်ႈမၼ်း ၵူႈၶူင်းၶူင်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးဝႆႉ ငရၢႆးဢွၼ်ႇ (5) ပိူင်ယူႇ။ ငရၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ငရၢႆးဢုတ်သတႃႉၼႆယူႇ၊ ငရၢႆးဢွၼ်ႇႁႃႈပိူင်ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၼင်ႇတီးတႂ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။

1. ၷူထ - (ငရၢႆးၵူမ်ႇၶီႈမႃႇ) - ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ်ၽူႈတူၵ်းငရၢႆးၶဝ် လႆႈတူၵ်းၸေႈၼႂ်းၵူမ်ႇၶီႇမႃႇ ဢၼ်လိုၵ်ႉယူႇၸၼႃႇပၢၵ်ႇၼိုင်ႈ။ ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇၼွၼ်လဵၵ်းၼွၼ်တွင်း ၸီႈၶူပ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2. ၵုၵ်ၵုလ - (ငရၢႆးၽွင်တဝ်ႈမႆႈ) - ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းꧠဝ် ၼႂ်းလုၵ်းၽွင်တဝ်ႈၽႆးလႅင်လူင် ဢၼ်လိုၵ်ယူႇၸၼႃႇပၢၵ်ႇၼိုင်ႈ၊ လႆႈၶၢမ်ႉတၢင်းလိူတ်ႇမႆႈတႅၵ်ႇ ၽွပ်ႉꧦၽႅပ်ႉꧦ မိူၼ်ၼင်ႇဢဝ်မဵတ်ႉငႃးပႅတ်ႈသႂ်ႇ ၼႂ်းတဝ်ႈၾႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
3. သိပ်ပလိဝၼ - (ငရၢႆးမႆႉၼိဝ်ႉ) - ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ် လႆႈၵွႃႇၽႅဝ်ၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇမႆႉၼိဝ်ႉ ဢၼ်သုင်ပၢၵ်ႇယူႇၸၼႃႇ ဢၼ်ၼၢမ်မၼ်းပဵၼ် ၼၢမ်လဵၵ်းၼၢမ်တွင်း၊ ဢၼ်ဝႂ်မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႉမိတ်ႈႁွၵ်ႇလၢပ်ႇ တူၵ်းပၵ်းသႂ်ႇ ဢၼ်ၼႂ်းထိူၼ်ႇမႆႉၼိဝ်ႉမီးဝႆႉ မႃ၊ ၵႃ၊ လၢင်းတႃႉ၊ သိူဝ်ပႂ်ႉၶူပ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
4. ဢသိပတ်တ - (ငရၢႆးႁွၵ်ႇလၢပ်ႇ) - ပဵၼ်ၶူင်းဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ် လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်း ပႃႇထိူၼ်ႇမႆႉဢၼ်သုင်ပၢၵ်ႇယူႇၸၼႃႇ ဢၼ်ဝႂ်မၼ်း ၽၢႆမိူၼ်ၼင်ႇငရၢႆးမႆႉၼိဝ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
5. ဝဵတ်ထရၼီ - (ငရၢႆးၶိူဝ်းဝၢႆၼၢမ်) - ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၽူႈတူၵ်းၶဝ် လႆႈတူၵ်းၵွႃႇၼႂ်းၼမ်ႉတွင်းလႅင်လိူတ်ႇ ၵိူဝ်ၸဵမ်းၽဵတ်းသေ ၶိူဝ်းၼၢမ်လူင် ၸူၵ်ႉမတ်ႉသႂ်ႇလႄႈ သႅပ်ႉတုၵ်ႉၶ ၶၢၼ်ၸႂ်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

2.ၶူင်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇ

• တီႈဢၼ်သတ်းၶဝ်ယူႇ။

3. ၶူင်းပိတ်ႉတႃႇ

• တီႈယူႇပိတ်ႉတႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇ။

4. ၶူင်းဢသူႇရၵေႇ

• တီႈပိတ်ႇဢသူႇရၵေႇၶဝ်ယူႇသဝ်း တီႈဢၼ်ဢမ်ႉမီး လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း။