ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး | |
|---|---|
| ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ: 22°32′30″N 97°02′12″E / 22.541719°N 97.036713°E [1] | |
| မိူင်း | |
| ၸႄႈမိူင်း | |
| ၸႄႈတွၼ်ႈ | ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး |
| တၢင်းသုင် | 3,104 ft (946 m) |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း (2014)[3] | |
• Total | 171,930 ၵေႃႉ |
| • သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ် | ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ 92.10% သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ 5.46% ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ 1.27% သႃႇသၼႃႇဢိသ်ႇလၢမ်ႇ 1.17% |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC+06:30 (MST) |
| မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ | 06321 |
ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး (IPA: [ʨɔ́k mɛ́]), (မၢၼ်ႈ: ကျောက်မဲမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaukme Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Kyaukme]) ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၵျွၵ်းမႄးတီႈၵႅပ်ႈ
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ ၸဝ်ႈၶႄႇ (ၸဝ်ႈၽလူင်သီႇပေႃႉ) ၊ မိတ်ႉသတႃႇ ၽုၼ်တၼ် (ၽူႈၽွင်းငၢမ်းလႃႈသဵဝ်ႈ)၊ လုင်းၶုၼ်ထုၼ်း (ပူႇႁဵင်ၸွႆးၵုင်း)၊ လုင်းသၢမ် (ပူႇႁဵင်ၵျွၵ်းမႄး) ၶဝ်သီႇၵေႃႉ လိူၵ်ႈဢဝ်ၼႃႈလိၼ် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ဝၢၼ်ႈၸွႆးၵုင်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်းမႄးလူင် တီႈဢၼ်ၸမ်ပူႇတႃႇၵျွၵ်းမႄး ၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ လႆႈတွၵ်ႇပၼ်းၼၢၵ်ႈ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ (1902) ပီၵေႃးၸႃႇ (1326)၊ လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ (8) ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇဝႆႉပဵၼ်ဝဵင်းသေ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႆႉ ဝဵင်းမႂ်ႇၼမ်ႉတုမ် ၼႆယဝ်ႉ။ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်မီးဝႆႉၵွၼ်ႈမၢၵ်ႇႁိၼ်လမ် ၸွမ်းထႅဝ်ၵၢတ်ႈသေ ၵႆႉႁွင်ႉၵိုၵ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်လမ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၸိုဝ်ႈၵၢတ်ႈၵေႃႈလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵၢတ်ႇႁိၼ်လမ် ၽၢႆႇမၢၼ်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ ၵျၢဝ်ႉမႄး (ကျောက်မဲ) ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵျွၵ်းမႄး ၽၢႆႇတႆးၼၼ်ႉတႄႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈမီးဢွင်ႈတီႈၵူၼ်းၵႃႉဝူဝ်းတၢင်ႇၶဝ် လိုဝ်ႈသဝ်းတီႈၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈၶဝ်မႃးႁွတ်ႈတီႈၼၼ်ႈ ၶဝ်ၵႆႉမႄးပၼ် ၵၢၵ်းမႃႉဢၼ်မီးၼိူဝ်လင်မႃႉသေ ၽွင်းတိုၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉ မႃႉၶဝ်ၵႆႉၵျွၵ်းၼႃႇလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈပၢင်ၵျွၵ်းမႄး ၼႆသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁွင်ႉ ၵျွၵ်းမႄး ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၶဝ် လႆႈဢဝ်လိၵ်ႈ မၢႆလိၵ်ႈ 103/39/ၵိပ်ႇ(1) ဢွၵ်ႇပၼ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ (31၊ 8၊ 1972) ၼၼ်ႉသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]တီႈတင်ႈဝဵင်းလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်း
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ တင်ႈဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၵၢင် 22 တီႇၵရီႇ၊ 28 မိၼိတ်ႉ၊ 30 ၸၵ်ႉၵၼ်ႉ ၶွင်လတ်ႉတီႇတုတ်ႉ တၢင်းႁွင်ႇသေ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် 96 တီႇၵရီႇ၊ 20 မိၼိတ်ႉ၊ 30 ၸၵ်ႉၵၼ်ႉလႄႈ 97 တီႇၵရီႇ၊ 21 မိၼိတ်ႉ၊ 15 ၸၵ်ႉၵၼ်ႉ ၶွင် လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉ တၢင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [4] တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်း တၢင်းဢွၵ်ႇ - တၢင်းတူၵ်း မီး 48 လၵ်းလႄႈ တၢင်းႁွင်ႇ - တၢင်းၸၢၼ်း 33 လၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။
သၢမ်ဝဵင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ဝဵင်းသၢမ်ဝဵင်း-
- ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
- ဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ လႄႈ
- ဝဵင်းမိူင်းလူင် ၼႆယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၸေႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ မီးလႅၼ်လိၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်းၼင်ႇၼႆ။ တၢင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်း တင်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ တၢင်းၸၢၼ်းၸမ်ႉ တိတ်းၸပ်း တင်းၸႄႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ၊ တၢင်းတူၵ်းၸမ်ႉ တိတ်းၸပ်း ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် လႄႈ တၢင်းႁွင်ႇၸပ်ႉ တိတ်းၸပ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇလႄႈ ဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ ပဵၼ်ၵွင်းလွႆ သၼ်လွႆ တူၼ်းလွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ ဝဵင်းၼႆၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ဝဵင်းလိၼ်ပဵင်း ၼိူဝ်သၼ်လွႆဝဵင်းၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
လၢႆႇၼမ်ႉႁွင်ႈ
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ တေမီးႁွင်ႈၼမ်ႉ ၼမ်ႉၸၢဝ်းငၢဝ်း လူၵ်ႉတၢင်းတူၵ်းသေ လတ်းၽၢၼ်ႇလႆလူင်ႈၵႂႃႇ တၢင်းဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်တီႈၼႂ်းၼမ်ႉတူႈ (တူၵ်ႉထဝတီႇ) ၵႃႈတီႈၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မေႃႇၵဵဝ်ႇလႄႈ ၼမ်ႉသိမ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
တၢင်းသုင်ၼိူဝ်ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ တၢင်းသုင်ၼိူဝ်ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ယူႇတီႈ (2506) ထတ်းယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်း ပဵၼ်လွႆၸဝ်ႈၶုၼ်သေ တီႈတႅမ်ႇသုတ်းၸမ်ႉ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁူးတွင်းယဝ်ႉ။
ၽိင်ႈၽရႃႇသီႇလႄႈ သၽႃႇဝၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၽိင်ႈၽရႃႇသီႇ
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၽိင်ႈၽရႃႇသီႇ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ ယူႇၼႂ်းဢၼ်ဢမ်ႇမႆႈႁႅင်းလႄႈ ဢမ်ႇၵတ်းႁႅင်း။ တၢင်းမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇသုင်သုတ်း (27.80) ၸိၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉ လႄႈ ၽတ်ႉၽဵင်ႇတႅမ်ႇသုတ်း ယူႇတီႇ (10.01) ၸိၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။
တူၼ်ႈမႆႉဢွၵ်ႇၸွမ်းသၽႃႇဝ
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တူဝ်ထိူၼ်ႇ
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ ၽၢၼ်း၊ ၵႂၢင်၊ မူထိူၼ်ႇ၊ ပႄႉလွႆ တႄႇၵႂႃႇ တူဝ်သတ်းထိူၼ်ႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ယူႇသဝ်းမူၼ်ႈသိူဝ်းၸွမ်းၼႂ်းပႃႇယဝ်ႉ။
သၢႆငၢႆၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]သၢႆငၢႆသၽႃႇဝၽိင်ႈတိုၼ်ႈပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ ပႃႇမႆႉႁူမ်ႇငၢမ်းယူႇ (56.93 %)။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃႇထိူၼ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉပဵၼ် (2.75 %) လႄႈ ဢၼ်ယူႇၼွၵ်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸမ်ႉ (54.14 %) ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈထိင်းသိမ်းၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]တႃႇၵၢၼ်ထိင်းသိမ်းသၽႃႇဝ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၸမ်ႉ ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ဢဝ်ႁူမ်ႈလူမ်ႈ မီး (26,009) ဢေႇၵ၊ ၼွၵ်ႈမၼ်းမီးဝႆႉ (6,002) ဢေႇၵယဝ်ႉ။ လွင်ႈပူၵ်းပွင်တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈပႃႇမႆႉၸမ်ႉ ပႃႇမႆႉသၵ်းသုၼ်ႇတူဝ် (1,915) ဢေႇၵ၊ မႆႉၵႅၼ်ႇ (50) ဢေႇၵလႄႈ မႆႉၽိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ (6,170) ဢေႇၵယဝ်ႉ။
လွင်ႈၽေးသၽႃႇဝ
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၽေးသၽႃႇဝဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
| ၶပ်ႉ | လွင်ႈတၢင်း | ပွၵ်ႈၵမ်း | လုတၢႆ / ႁၢႆ | လင်ႁိူၼ်းလု | ၵႃႈၶၼ် (လၢၼ်ႉ) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1။ | လူမ်းလႅင်ႉ | 13 | - | 61 | 9.96 |
| 2။ | ၽေးၼမ်ႉ | 1 | - | - | 0.54 |
| 3။ | ၽေးၽႆး | 12 | - | 12 | 17.38 |
| ႁူပ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် | 26 | - | 73 | 27.88 | |
ၶေႃႈမုလ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်း
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇႁူမ်ႈၵၼ်
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး မီးၼင်ႇၼႆ။
| ၶပ်ႉ | ၶိူဝ်းၵူၼ်း | ႁူဝ်ၵူၼ်း | ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ |
|---|---|---|---|
| 1 | ၶၢင် (ကချင်) | 3,734 | 2.172 % |
| 2 | ယၢင်းလႅင် (ကယား) | - | - |
| 3 | ယၢင်းၽိူၵ်ႇ (ကရင်) | 148 | 0.086 % |
| 4 | ၶျၢင်း (ချင်း) | 77 | 0.045 % |
| 5 | မွၼ်း (မွန်) | 22 | 0.013 % |
| 6 | မၢၼ်ႈ (ဗမာ) | 20,893 | 12.152 % |
| 7 | ရၶႅင်ႇ (ရခိုင်) | 111 | 0.065 % |
| 8 | တႆး (ရှမ်း) | 100,765 | 58.608 % |
| 9 | တၢင်ႇၸိူဝ်း (အခြား) | 11,884 | 6.912 % |
| 10 | လွႆ (တအာင်း) | 32,083 | 18.66 % |
| 11 | ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်း (နိုင်ငံခြားသား) | 2,213 | 1.2787 % |
| ႁူမ်ႈၵၼ် | 171,930 | 100 % | |
လင်ႁိူၼ်းတမ်း၊ ႁူဝ်ႁိူၼ်း၊ ႁူဝ်ၵူၼ်း
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]သဵၼ်ႈမၢႆလင်ႁိူၼ်းတမ်း ႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး မိူဝ်းပီ 2019 လိူၼ်သႅတ်ႉတႅမ်ႇပိူဝ်ႇၸမ်ႉ မီးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
| ၶပ်ႉ | ဝဵင်း | လင်ႁိူၼ်းတမ်း | ႁူဝ်ႁိူၼ်း | ႁူဝ်ၵူၼ်း |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ၵျွၵ်းမႄး (ပွၵ်ႉ 9 ပွၵ်ႉ + ဢိူင်ႇ 79 ဢိူင်ႇ) | 32008 | 32547 | 165917 |
| 2 | မိူင်းငေႃႉ (ၼႂ်းဝဵင်း 5 ပွၵ်ႉ) | 594 | 619 | 2718 |
| 3 | မိူင်းလူင် (ၼႂ်းဝဵင်း 6 ပွၵ်ႉ) | 558 | 542 | 3232 |
| ႁူမ်ႈၵၼ် | 33160 | 33708 | 171930 |
ၽႃႇသႃႇၼပ်ႉယမ်
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ႁူဝ်ၵူၼ်း ၼႂ်းၵျွၵ်းမႄးလႄႈ ၽႃႇသႃႇၼပ်ႉယမ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
| ၶပ်ႉ | ဝဵင်း | ၿုၻ်ႉထ | ၶရိတ်ႉ | ႁိၼ်ႇတူႇ | ဢိသ်ႉလၢမ်း | ၽီ | တၢင်ႇဢၼ် | ႁူမ်ႈ |
| 1 | ၵျွၵ်းမႄး | 153,479 | 8,400 | 1,988 | 2,053 | - | - | 165,917 |
| 2 | မိူင်းငေႃႉ | 2,510 | 562 | 30 | 130 | - | - | 3,232 |
| 3 | မိူင်းလူင် | 2,359 | 422 | - | - | - | - | 2,781 |
| ႁူမ်ႈၵၼ် | 158,345 | 9,384 | 2,018 | 2,183 | - | - | 171,930 | |
ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ယူႇဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼင်ယဝ်ႉ။
| ၶပ်ႉ | ဝဵင်း | ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း | ႁူဝ်ၵူၼ်း | ႁူဝ်ၵူၼ်းၸႄႈဝဵင်း | ႁူၵ်ပၢၵ်ႇ |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ၵျွၵ်းမႄး | (ၵ) ၶႄႇ | 990 | 171930 | 0.576 % |
| (ၶ) ဢိၼ်းတီးယႃး | 165 | 0.096 % | |||
| (င) ပႃႇၵိတ်ႉသထၢၼ် | 1015 | 0.59 % | |||
| (ၸ) ပၢင်းၵလႃးတဵတ်ႉ | 10 | 0.006 % | |||
| (သ) တၢင်ႇၶိူဝ်း | 33 | 0.019 % | |||
| ႁူဝ်ႁူပ်ႈတူင်ႇဝဵင်း | — | 2213 | 171930 | 1.287 % | |
ၽိုၼ်ဢိင်
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]- ↑ themimu.info
- ↑ GoogleEarth
- ↑ သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ. ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ. Vol. အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန. မေ ၂၀၁၅. pp. ၆၆.
{{cite book}}: Check date values in:|date=(help) - ↑
- "Kyaukme Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]- "Kyaukme Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer
- "Kyaukme Township - Shan State"[ႁဵင်းၵွင်ႉဢၼ်တၢႆႇ] Map, 14 June 2010, Myanmar Information Management Unit (MIMU)