ဝဵင်းလူင်
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
ဝဵင်းလူင် ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်မီးသႅၼ်းယႂ်ႇလူင် တႅတ်ႉတႅတ်ႉတေႃးတေႃးဢၼ်ၼိုင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈ "ဝဵင်းလူင်" ၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် တီႈၼႂ်းပတ်ႉပိုၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉသေ တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမၢင်ဢၼ်ၼႆႉ သႅၼ်းမၼ်းၸၢင်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇ။ ထိုင်ၵူၺ်းတႃႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ တႅၼ်းတီႈယူႇသႅၼ်းလူင်ၵူၺ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇပႆႇမီး ၶေႃႈပိုတ်ႇလႅင်း ဢၼ်လုမ်ႈၾႃႉႁူမ်ႈတုမ်ယုမ်ႇယမ်မိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈလႅၼ်လိၼ်သႅၼ်းဢၼ်လဵၵ်ႉသုတ်းမၼ်း တေလူဝ်ႇမီးၵူၼ်းၵႃႈႁိုဝ် ၼႆၶႃႈ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းတတ်းဝႆႉတွၼ်ႈတႃႇ တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်ၼႆသေတႃႉ၊ ယင်းပႆႇမီး ၶေႃႈပိုတ်ႈတီႈပွင်ႇ ဢၼ်တင်းလုမ်ႈၾႃႉယုမ်ႇယမ်ႁပ်ႉႁွင်းဝႆႉမိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈ လႅၼ်လိၼ်သႅၼ်းဢၼ်လဵၵ်ႉသုတ်းမၼ်း တေလူဝ်ႇမီးၵူၼ်းၵႃႈႁိုဝ် ၼႆၶႃႈ။[1][2] ပေႃးဢဝ် တီႈပွင်ႇ ဢၼ်ၵိၼ်းၵႅပ်ႈဝႃႈၸမ်ႉ ဝဵင်းလူင်ၼႆႉ ၸၢင်ႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းမၼ်ႈၵိုမ်း လႄႈ တီႈဢၼ်မီးၵူၼ်းယူႇသဝ်း သတ်ႉတဵမ် မီးလႅၼ်လိၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ဢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ် တႅပ်းတတ်းဝႆႉ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် မဵဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[3] ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းလူင်ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ မီးပိူင်သၢင်ႈမႄႇၶႂၢၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁိူၼ်းယေးယူႇသဝ်း၊ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇၵႂႃႇမႃး၊ ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈပတ်း ႁႂ်ႈသႅၼ်ႈသႂ်၊ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပိုၼ်ႉထၢၼ် (မိူၼ်ၼင်ႇ ၾႆးၾႃႉ တႄႇၵႂႃႇ)၊ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလိၼ်၊ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ႇသိၼ် လႄႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ။ လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်းသတ်ႉတဵမ် တီႈဝဵင်းလူင်ၼႆႉ ၸွႆႈပၼ် ႁႂ်ႈမီးၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတူင်ႉၼိုင် ဝူင်ႈၵၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈၵႃႉၶၢႆ၊ မၢင်ႈပွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ ပၼ်ၽွၼ်းလီၸူး ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉတိူဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇလီမႃး။
သင်တူၺ်းပိုၼ်းမႃးၸိုင် ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉမၼ်း မီးဢေႇတႄႉတႄႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေပူၼ်ႉမႃး သွင်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၼႆႉ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဝဵင်းလူင်ၼႆႉ ဝႆးမႃးတႄႉတႄႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႇၽႃႇၶိုင်ႈလိူဝ် ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇၼႂ်း ဝဵင်းလူင် ဢၼ်မီးၽွၼ်းယွၼ်ႈ ဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇ တႃႇလွင်ႈသိုပ်ႇသၢႆၸႂ် လုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[4][5] ဝဵင်းလူင်ၼႂ်းပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၵႆႉဢွင်ႈတီႈပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းလူင် လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းလူင်သေ မၼ်းလႆႈသၢင်ႈပၼ် ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တင်းၼမ်၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်လဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ် လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မီးၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်လုမ်ႈၾႃႉၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် တိူဝ်းႁႅင်းမႃးၼႆႉ ဝဵင်းလူင်တင်းမူတ်းၼႆႉ ယင်းမီးသၢႆၵပ်းသိုပ်ၸူးၵၼ်မႃးယူႇ ၵူႈၽၢႆႇၵူႈတၢင်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈသုင်မႃးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းမၢႆထိုင်ဝႃႈ ဝဵင်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းၸႅင်ႈလႅင်းၼိူဝ် ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်မၼ်ႈၵမ်း၊ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ၸႃႉၸိူဝ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ တင်းၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်းမီး လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းထိုင် တင်းၵမ်ႇၽႃႇလႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ လႆႈဢဝ် တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်မၼ်ႈၵမ်း 11 ၶေႃႈၼႆႉ ဝႆႉပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇသေ ဢွၼ်ၵၼ်လူင်းတိုၼ်း တီႈ ဝဵင်းလူင်ၸိူဝ်းဢၼ်မၼ်ႈၼိမ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ဢၼ်ထိုင်တီႈ လႄႈ ယွၼ်ႉလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႃႈလိၼ်ၵေႃႈဢေႇလႄႈ တီႈဝဵင်းလူင် ဢၼ်ၵူၼ်းၶွၼ်ႈၵိုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းသေ တႃႇယူႇသဝ်းၸွမ်း ႁွႆးတိၼ်သၽႃႇဝ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈ ဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းဢေႇၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇပေႃးပဵၼ်လႆႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်
[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]- ↑ Goodall, B. (1987). The Penguin Dictionary of Human Geography. London: Penguin.
- ↑ Kuper, A.; Kuper, J., eds. (1996). The Social Science Encyclopedia (2nd ed.). London: Routledge.
- ↑ Caves, R. W. (2004). Encyclopedia of the City. Routledge. p. 99.
- ↑ "Urbanization" (13 June 2018). Our World in Data.
- ↑ James, Paul; with Magee, Liam; Scerri, Andy; Steger, Manfred B. (2015). Urban Sustainability in Theory and Practice: Circles of Sustainability. London: Routledge. ISBN 978-1-315-76574-7. Archived from the original on 1 မၢတ်ႉၶျ် 2020. Retrieved 20 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 2017.