ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်

လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉမႃး
(လုၵ်ႉတီး ပိုၼ်းၵႅပ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် ၼႆႈသေ ၶိုၼ်းပိၼ်ႇဝၢႆႇမႃး)
Jump to navigation Jump to search

ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပဵၼ်ၶူးမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇၼႂ်းၶူးမေႃတႆးၵဝ်ႈၸဝ်ႈ၊ ၼႂ်းၵႃႈၶူးမေႃတင်းသဵင်ၵဝ်ႈၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈဝႆႉၼမ်သေပိူၼ်ႈ၊ လႄႈၼႂ်းလိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈမီး လွင်ႈၵူႈမဵဝ်းꧦ ၼမ်သေပိူၼ်ႈပိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပိုၼ်း၊ ဢပုမ်ႇ၊ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ႇ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႆး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် ၵိူတ်ႇတီႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၵဵင်း၊ ၼႂ်းတွၼ်ႈဝဵင်းလဝ်း၊ ၵဵင်းတွင်း၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ သႂ်သႃႇ ဢၼ်ႇၼၼ် လၢႆးသႂ် ၼႆႉယဝ်ႉ၊ လႆႈၶၢမ်ႇသၢင်ႇၸဵမ်လဵၵ်ႉ လႄႈလႆႈဢွၵ်ႇႁႃႁဵၼ်းဢဝ်တင်းႁူႉပၼ်ႇၺႃႇ တီႈမိူင်းမွၼ်း မေႃႇလမႅင်ႇ ထိုင်မိူင်းထႆး၊ ဝႆၢးၼၼ်ႉလႆႈပွၵ်ႈမႃးတီႈဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇသေမႃးပဵၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆးဝႆႉတင်းၼမ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵၢၼ်မိူင်း မၢၼ်ႈမိူင်းဢင်းဝ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၶမ်းၽႃႉတုင်းၵူဝ်မီးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈၸွမ်းလွင်ႈမီးၵူၼ်းသီႈၵေႉႁေႈတႃ ၼိူဝ်ပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃ မၼ်းၸဝ်ႈသေ ထိုင်ႈတီႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပေႃးလႆႈထၢၵ်ႇ မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 65 ဝႃႈမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 45 ဝႃႇ၊ ဝၢႆးထၢၵ်ႈလူင်းၵျွင်းယဝ်ႉ၊ လႆႈတေႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇ သေမီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ ဝၢႆးမႃးၼၢင်းၶမ်းၵူႇလုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉလဵဝ်ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် လႆႈၽိုၵ်းဢဝ်တၢင်းမေႃလွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇ လိၵ်ႈလၢႆးၵူႈပိူင်ꧦ တီႈပေႃႈမၼ်းၼၢင်းသေ ၼၢင်းၶမ်ႈၵူႇၵေႃႈလႆႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃလွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဝၢႆးမႃးၼၢင်းၶမ်းၵူႇလုၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၵေႃႈလႆႈပဵၼ်ၶူးမေႃတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၶူးမေႃတႆး 9 ၸဝ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇမိူဝ်ႈ ၼ် 12 လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်ႈ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 94 ပီ 1882 တူဝ်တၢႆၵေႃႈၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸဝ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၵိုၵ်းပိုၼ်း ပဵၼ်ၶူဝ်းတွၼ်ႈဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပေႃးဢဝ်ႇသုတ်းဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်
2. ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်.png
ၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်
ၵိူတ်ႇ လိူၼ် 12 မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်း ပီ 1788
ဝၢၼ်ႈၼႃးၵႅင်း ၼႂ်းတွၼ်ႈဝဵင်းလဝ်း (ၵဵင်းတွင်း) တူင်ႇမိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း
သဵင်ႈၵၢမ်ႇ လိူၼ် 12 လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်ႈ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 94 ပီ 1882
ဝၢၼ်ႈၼႃးၵႅင်း ၼႂ်းတွၼ်ႈဝဵင်းလဝ်း (ၵဵင်းတွင်း) တူင်ႇမိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း
ၵူၼ်းမိူင်း တႆး
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ႁဵၼ်းႁဝ်းလိၵ်ႈလၢႆးတၢင်းႁူႉတီႈ ၵျွင်းမိူင်းတႆး မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းထႆး
ၼႃႈၵၢၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇ
လွင်ႈတၢင်းလိုဝ်းလင် ၶူးမေႃဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼႂ်းၶူးမေႃတႆးၵဝ်ႈၸဝ်ႈ
ၵေႃႉၵူႈ ၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇ
လုၵ်ႈလၢင်း ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ
ပေႃႈမႄႈ ပူႇလွႆ (ပေႃႈ)
ၼၢႆးသၢင်ႇ (မႄႈ)
လၢႆးမိုဝ်း


ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ သႂ်သႃႇ ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈတီႈလႂ်လႆဢၼ်လၢတ်ႈၼေ ႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈႁူႉၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၸႅင်ႈꧦ လႅင်းꧦ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်လီလႆႈ ၵူၺ်းၵႃႈၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼႂ်းလိၵ်ႈၵမ်ႉၽွင်ႈသေ ပႃးတၢင်းလွင်ႈဢၼ်လႆႈတွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၶဝ်ႈၸဝ်ႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸၢႆးသႂ်သႃႇလႆႈလႆႈမႃးပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇ မႃးၶၢမ်ႇသၢင်ႇတႃႇႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းႁူႉတင်းမေႃတီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 8 ၶူပ်ႇ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇသုမၼ ၼႆယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈသုမၼၼႆႉ ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရေႇၵႄႇထူၼ်ႈ သၢႆၸႂ်လႅတ်းၸႅဝ်ႈၽၢႆၽႂ်းၼႃႇ ၵႃႈပဵၼ်တၢင်းမေႃမီးတမ်ႈတူၼ်ငဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးတင်းလၢႆႁဵၼ်းဢဝ်လႆႈသဵင်ႈယဝ်ႉ၊ ႁႃတီႈၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ မဝ်ႇမီးသၵ်းသမ်ႇသၵ်းၸွင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်ႈၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ယင်းပႆႇဢိမ်ႇတိူၵ်ႈ တိုၵ်ႈၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁႃသိုပ်ႇႁဵၼ်းထႅင်ႈယူႇမီးလႄႈ-

ထိုင်မႃးၽဝ်ႇၼိုင်ႈ တၵႃႇၶဝ်ၼႂ်းဝဵင်းလဝ်းတၵ်းႁွမ်းၵၼ်သေ လူင်းၵႂႃႇၵႃႉဝူဝ်းတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းမွၼ်းၽႅဝ်ၸဵမ်မေႃႇလမႅင်ႇဝႃႈၼႆႉ၊ လႆႈႁူႉသေယဝ်ႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇယွၼ်းဢၶႂၢင်ႉ တီႈတူၼ်ႈငဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးလူင်ဝဵင်းလဝ်းလႆႈယဝ်ႉ ၸပ်းႁွမ်းၸွမ်းၵႂႃႇတီႈတၵႃႇၵူၼ်းၵႃႉၶဝ်ၸိူဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသုမၼ ဢွၵ်ႇႁႃႁဵၼ်းလိၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းမဝ်ႇမိူၼ်တေႃႈလဵဝ် ၵႂႃႇယၢပ်ႇပႆႇယၢပႇတႄႉတႄႉ ၶီႇမႃႉပႆလိၼ်ၸႂ်ႉဝူဝ်းတၢင်ႇ ၶၢမ်ႈႁိူဝ်းၶၢမ်ႈပႄးၶၢမ်ႈတိုဝ်ႉဢဝ်၊ ၶၢဝ်းတၢင်းပၢၼ်မိူင်းၸႂ်ႉလူတ်ႉၸႂ်ႉၵႃး ၶီႇလႅင်မိၼ်မိူၼ်ယၢမ်းလႅဝ်ပႆႇမီး လႆႈပႆလိၼ်းၼွၼ်းတၢင်းၵႂႃႇႁိုင်လိူၼ်လိူၼ်ပႆၢယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼၵေႃႈ ၼွၼ်ႈၼပ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၸွမ်းၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းမွၼ်း မေႃႇလမႅင်ႇ သိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃသႅၼ်ပိူင်တီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ တင်ႈဢဝ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈလိၵ်ႈမွၼ်း၊ ဢပုမ်ႇဢၶၢၵ်ႈ၊ ၼၵ်ႈၶၢတ်ႈလိူၼ်လၢဝ်ၶၢဝ်းမိူင်း၊ ပေႇတၢင်ႇ၊ ၶၼၢၼ်း၊ သၢၼ်း၊ ဢလႅင်ႇၵႃႇ၊ သတ်ႈတႃႇ၊ သၢင်းၵျူဝ်ႇ၊ သိူၵ်ႈပိုၼ်းမိုၼ်ႉမွၼ်ႇဢွၼ်ၵွၼ်ႇသႅၼ်ပိူင် မဝ်ႇၵိုတ်းမဝ်ႇၶၢင်ႉ၊ ၽႅဝ်ႁိုဝ်ထိုင်ထူၼ်ႈ 2 ပီႊပၢႆယဝ်ႉ။ ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈ ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ ပၺ်ႇၺႃႇပႃႇရမီႇၵေႇလီတဵမ်ထူၺ်ႈသေ ပေႃးပိူၼ်ႈၼေပၼ် လႆႈႁၼ်ၼိုင်ႈသွၵ်ႇ ဢွၵ်ႇထႅင်ႈၼႂ်းၸႂ်ပဵၼ်သၢင်သၢမ်ဝႃးလႄႈ ၸူဝ်းယၢမ်းၽွင်းၵႃႈၼႆႉၵူၺ်း ႁူႉထိုင်ၽႅဝ်ၸိၵ်းၽႅဝ်ၸွမ် ပူၼ်ႉပိူၼ်ႈသဵင်ႈꧦ ယဝ်ႉ၊ ပိူဝ်ႈမီးၼင်ႇၼႆၵေႃႈ ၵႃႈပဵၼ်ၽုင်ၸုမ်းရႁၢၼ်းၵူၼ်းၵျွင်း ဢိၵ်ႇတင်း တၵႃႇၵူၼ်းႁိူၼ်းမိူင်းမေႃႇလမႅင်ႇတင်းလၢႆၽွမ်ႉၵၼ် ဢွၼ်ယွင်ႈယေႃးဢၢမ်း (ၸဝ်ႈၸၢင်းတႆး) ၸဝ်ႈသုမၼ ယႂ်ႇၼမ်လူင် ထၢၼ်ႈပေႃးတိုၼ်ႇတူင်ႉႁူင်မိူင်းဝႆႉယဝ်ႉ။

ꧦၽၵ်းဝၢၼ်ၵိၼ်ႇမဝ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶဝ်ႈဝၢၼ်ၵိၼ်ဢမ်ႇဢိမ်ႇꧦ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ၊ ႁူႉယႂ်ႇၵေႃႈၶႅၼ်းၶႂ်ႈႁၼ်ၵႂၢင်ႈ မဝ်ႇဢိမ်ႇမဝ်ႇတိူၵ်ႈလႄႈ ၸင်ႇသမ်ႉသိုပ်ႇတၢမ်လၢမ်းထႅင်ႈ ဢွၵ်ႇသေမိူင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ၶဝ်ႈမိူဝ်းတၢင်း ၵေႃႉၵရဵၵ်ႉမြႃႉဝတီႇၽႅဝ်မိူင်းထႆး ပႆႁႃႁဵၼ်းမေႃၸွတ်ႇတူဝ်ႈလိုမ်ထႆးၵူႈတီႈယဝ်ႉ၊ လိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပွႆးၶိုၼ်းမႃးတင်းမိူင်းယူၼ်းလပုၼ်းလၵွၼ်း၊ ၵဵင်းမႆႇ ပႆၽႅဝ်ဢႅဝ်ႇႁွတ်ႈတေးသဵင်ႈယဝ်ႉ၊ တႅႈႁဵင်းၼႆႉၵေႃႈ ထၢၼ်ႈပေႃးၽႅဝ်ႁိုင်ထိုင်ႈထူၼ်ႈသၢမ်ၶူပ်ႇပီႊတဵမ်လႄႈၸင်ႇတေပွၵ်ႇဝႆၢႇသၢႆႇၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင် တီႈၵျွင်းဝဵင်းလဝ်း ၵဵင်းတွင်းယဝ်ႉ။


ၸူဝ်ႈဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးမိူင်းယူၼ်းၼၼ်ႉ၊ ၵႃႈၸိူဝ်းတၢင်းမေႃလေႃးၵီႇ တဵၼ်းဢၢင်း ၵိတ်ႈမွင်ႈ ဝူဝ်းတွၵ်ႇ ၵႃႇလႃးတုၵ်ႉၶၢမ်ႇ မတ်ႉလွတ်ႈ ႁၢႆတူဝ်တွၵ်ႇၸၢၵ်ႈ ၾင်ၶဵမ်မေႃသဵင်ႈၶိုၼ်ႈၶဵင်ႇ သူႇရသတီႇ၊ ဢႃႇၼႃႇတီႇ၊ ဢႃႇႁႃႉ၊ ဢႃႇမင်း ပၼ်ႇတိုတ်ႉ၊ ဢၢပ်ႈယႃႈသွၼ်လၢႆးသႅၼ်းပိူင်မိူင်းၵူၼ်း ႁူႉသဵင်ႈမေႃသဵင်ႈသဵင်ႈ ၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ၵႃႈၸိူဝ်းၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ ၵိုတ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် လုၵ်ႉၼႂ်းၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇလင်းၵႃ ၶဝ်ႈမႃးၶႂၢၵ်ႈလႄႈပွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၼႂ်းမိူင်းထႆးႁဵတ်းဝႆႉ ပၼႃႇသႃႇၵျၢမ်းသိပ်းသွင်ၽိုၼ်၊ ဢၼ်ပႃးမီးဝႆႉဢသိူၵ်ႈ၊ ဢပိုၼ်း၊ ဢပုမ်ႇ၊ ဝုတ်ႉထုတၵႃႇတၼ်ႇတႃႇရီႇ ထႃႇၼူတ်ႇတရီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ မၼိသျတ်ႉတြႃႉ၊ ဢိတ်ႉထိသျတ်ႉတြႃႉ ပူရိၵ်သသျတ်ႉတြႃႉ၊ ပႃႇၼႃႇသွတ်ႇတြႃႉၵုၵ်ႉၶပေႇတ၊ ဢေႃသထႃၵျၢမ်းယႃထၢတ်ႈပိင်းတေႃး သျတ်ႉတြႃႉ တင်းလၢႆၼၼ်ႉလႄႈသင် မဝ်ႇၵိုတ်းမဝ်ႇၶၢင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈတဝ်လႅဝ်ၸႅဝ်ႈၽၢႆတင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။


ၶေႃႈသပ်းလႅင်းထႅမ် ၼႂ်းပိုၼ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႆႈတႅမ်ႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၾိင်ႈထုင်းတႆး လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တႆးမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၼိူဝ်လွင်ႈၵႃႇထႃႇ ပေႇတၢင်ႇၵႃႇလႃး ပိၵ်ႉသမ်ႉပၢၼ်တေႃႈလဵဝ်ပဵၼ်ပၢၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇပၢၼ်မႂ်ႇ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၶိုၼ်းလႆႈဢဝ်လူဝ်ႈတူဝ်ထူပ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉသေ တႅမ်ႈထုတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈ ပဵၼ်လင်ႇၵႃႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵႂၢမ်းၸၼ်ႉသုင် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လုၵ်ႈလၢၼ်ပၢၼ်တေႃႈလဵဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် ပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈသုတ်းၸၢင်းသဵင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။

မုၼ်ၸဝ်ႈသုမၼၼင်ႈၵျွင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼ ဢွၵ်ႇဝတ်ႉၵျွင်းဝဵင်းလဝ်း ၽၢတ်ႇၵႂႃႇလႆႈ 5 ၶူပ်ႇလိူဝ်ယဵပ်ႇၶဝ်ႈ 6 ၶူပ်ႇၸႂ်လႆႈၵွပ်ႈၶႂ်ႈၽႅဝ်မႃးၸူး ယၢမ်းၼၼ်မႅၼ်ႈၽွင်းလိူၼ်းသၢမ်၊ ဢၼ်ပဵၼ် ဢုပိတ်ႉၸေႇသြႃႇတူၼ်ငဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးလူင် ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼဝတ်ႉၵျွင်းဝဵင်းလဝ်ႈၼႆႉ သမ်ႉပွႆးၸုတီႇလွၼ်ႇၵႂႃႇသေလႄႈ ၵႃႈၸိူဝ်းသင်ႇၶႃႇ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈတၵႃႇဢုပုႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၸင်ႇၽွမ်ႉသဵင်လႆႈၸႂ်ၵၼ်ယုၵ်ႉယေႃထေႃၶိုၼ်း ဢဝ်ႈၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼ ပတ်ႈႁၢင်ႈၼင်ႈၵျွင်းဝဵင်းလဝ်းယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသုမၼပဵၼ်သြႃႇတေႃႇၵၢင်းသိူဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်တေႇၼႃႈႁိူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ၼၢင်းၶမ်းၵူႇၵိူတ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ပိူင်လီဢၢမ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

1. လဵၵ်ႉတေႃႇထဝ်ႈ ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃလႅတ်းၸႅဝ်ႈၽၢႆၽႂ်းၸွင်ႈၸႃးလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။
2. တၢင်းႁူႉသႅၼ်ပိူင်တဵမ်ထူၼ်ႈၼမ်လၢႆ မေႃလိူဝ်တွၼ်းပိူၼ်ႈ။
3. ၼၢင်းသူႇရသတီႇ ၽီပႂ်းပႃးသႃႇသၼႃႇၶဝ်ပႂ်းပႃးလူတူၺ်းၸပ်းႁၢင်းယူႇတႃႇသေႇ။
4. ၵႃႈပိူၼ်ႈတင်းလၢႆ ၶိုင်ပွင်ၸွင်ႈၸႃႉ ၶႃႉၶၢႆးႁဵတ်းၶဵၼ်သႂ်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉ မဝ်ႇထိုင်တူဝ်သေပွၵ်ႈ။
5. ၵႂႃႇတၢင်းလႂ် ယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းတင်ႈလၢႆးမိုတ်ႈမၵ်ႉႁၵ်ႉၼမ်၊ ယမ်တူဝ်လႆႈပဵၼ်ပီႈပဵၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈ။
6. ၸိုဝ်ႈႁႅင်းသဵင်ဢွၵ်ႇ၊ ၶၢဝ်ႇငဝ်းဢူဢၢႆ လိုဝ်ႈႁူင် တွၼ်းပိူၼ်ႈ။
7. လိၵ်ႈမၼ်ႈၸဝ်ႈၽွတ်ႈ ၽႄႈၸွတ်ႇလိုမ်တႆးၵူႈတီႈ ၽိုၼ်ၼႆၵေႃႈလိူဝ်တွၼ်းပိူၼ်ႈ။
8. ၼႂ်းလိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ထမ်မလေႃးၵသျတ်ႉတြ ဢေႃးဝႃႇတသုင်းမ မင်ႇၵထ ဢတိတ်ႈၼိမိတ်ႈ တမ်းပွင်ႇသိူၵ်ႈပိုၼ်း ဢပုမ်ႇ ၾိင်ႈငႄႈ လွင်ႈမိူင်းပိူင်တႆး တဵမ်ထူၼ်ႈတွၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။
9. ၵႃႈၸိုဝ်ႈလွင်ႈၽိုတ်ႇပိူင်ဢမ်ႇ ၵႂၢမ်းထၢမ်တႃႉ ပျသၼႃႇတင်းလၢႆ မၼ်းၸဝ်ႈၵႄႈလိတ်ႈလႆႈတွၼ်းပိူၼ်ႈ။
10. မိူဝ်ႈဢဝ်ၵွပ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈလူင်းၶုမ်သေ ထူမ်လိၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇမွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ လုၵ်ႉတၢင်းလႂ်မႃးဢမ်ႇႁူႉၽူင်ႉၸူၵ်းၼိူဝ်ႈၶႃမ်မၼ်းၸဝ်ႈ။
11. ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၼိမိတ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼႆ ပိူၼ်ႈၸင်ႇဢဝ်မႆမွင်ၵၢၼ်းႁၢမ်ၶွၼ်ၶိင်းမၼ်းၸဝ်ႈ သဵမ်ႈတင်းပၢႆသေတိၵ်ႇထၢၼ်ႇပၵ်းဝႆႉ တၢင်းႁူဝ်းတၢင်းတိၼ် ယင်းၶိုၼ်ႈဢွၵ်ႇႁုၼ်ႈပဵၼ်ေၵေႃႈ မီးယူႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
12. ပေႃးမီႈၵူၼ်းတေမႃးတွင်ႈထၢမ် မႃးတွင်ႈပၢၼ်ႇတြႃး ၸႂ်ႉၽွတ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၼွၼ်းလပးယူႇၵေႃႈ ၽီပႂ်းမၼ်းၸဝ်ႈပူၵ်းတွႆႇ (ၼႂ်းၾၼ်) ဝႃႈလိုၵ်ႈလႄႈပိူၼ်ႈတေမႃးထၢမ်းမႃးၸႂ်ႉ လွင်ႈၼၼ်ႉ ပိူင်ၼႆႉယဝ်ႉၾၢင်ႉသတိထႃႈဢွၼ်တၢင်း။
13. ပေႃးဝၼ်းၵၢတ်ႇဝၼ်းလဝ်း ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ဢဝ်သၢတ်ႇပေႃႉၶဝ်ႈသွင်ၽိုၼ် သိူဝ်ႈတႂ်ႈႁူမ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်းလူင်သွင်တူၼ်ႈ ၽႆၢႇၸၢၼ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ သိူဝ်တၢၼ်းသိူဝ်း တမ်းၼမ်ႉတဝ်ႈ ပူႉယႃႈဝႆႉသေ ပေႃးမၼ်းၸဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼင်ႈယဝ်ႉ၊ ၵႃႈၸူိဝ်းၸဝ်ႈမုၼ်းၶုၼ်ၶႃႈ လဵၵ်ႉတေႃႇယႂ်ႇတင်ႈလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးတွင်ႈမႃးထၢမ်တြႃးလႂ် မႃးလူႇမႃးတၢၼ်းလႂ် ၵွင်ၶူဝးလူႇပေႃးတဵမ်သၢတ်ႇ။
14. မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉၸႂ်ၵဝ်ႇပိုင်တူဝ်ၵဝ်ႇ၊ လုၵ်ႇသိတ်ႇလုၵ်ႈၼွင်ႉလုၵ်ႈလဵင်ႉလုၵ်ႈၸၢင်း ၵူၼးၼႂ်းႁိူၼ်းမီးၼမ်သေတႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇသူႈၸႂ်ႉၽႂ် တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၶူႈသမ်းႁၢမ်မႅၵ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းဢဝ်ၵူၺ်း ၸင်ႇတေပေႉၸႂ်ဢိူဝ်ႉလႃႉ။

လိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

လိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉသမ်ႉ-

ပပ်ႉဢၼ်လႆႈထူပ်းႁၼ်ဝႆႉမီးယူႇ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ 190 ၽိုၼ်၊ ပႆႇႁၼ်ၵေႃႈယင်းမီးထႅင်ႈ ၼမ်တႄႉတႄႉ၊ သၢႆၸႂ်လိၵ်ႈလၢႆး ၽူႈပိူင်းၾႆး ၼႄတင်းၾိင်ႈငႄႈ ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း “ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်” ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈၼိုင်ႈပၢၼ် ၸူဝ်ႈပၢၼ် (ၽဝႃႉ) မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ၊ ဢမ်ႇမီးတင်းသိူဝ်း တၢင်းပဵင်း ၶူတ်းငေႃးၵူတ်ႉ ၵၢတ်ႉ ယၢပ်ႇယၢၼ်းၶၼ်ၸႂ် တႄႉတႄႉ။

ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

1. ပပ်ႉပိုၼ်းၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး 6 ၸဝ်ႈ
2. လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ၊ 1986၊ ပပ်ႉပိုၼ်းၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး 9 ၸဝ်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆးၸိုင်ႈတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 8-16