ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း

ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း
ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး
ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ: 22°29′53″N 98°23′48″E
မိူင်း	မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈမိူင်း	မိူင်းတႆး
ၸႄႈတွၼ်ႈ	ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ
ၸႄႈဝဵင်း	ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း
တၢင်းသုင်	3,106 ft (947 m)
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း  (2014)
• ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး	၁၇၂၈၀၅
• ၼိူဝ်ဝဵင်း	၃၃၆၀၃
• ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ	၁၃၉၂၀၂
• သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်	ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ
ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း	UTC+06:30 (MST)
မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ	06431

ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း (IPA: [tɑ᷇ŋ jɑ́ŋ]); (မၢၼ်ႈ: တန့်ယန်းမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Tangyan), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Taangyaan]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ဢေႃႈ။

ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈပႅင်းမၼ်း ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝဵင်းတိုတ်ႉၸၼ်ဢမ်ႇၶဵင်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိတၢင်ႉယၢၼ်းလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝဵင်းၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း"ၼႆယူႇ။ ပီ 2022 လိူၼ်မေႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉ လႆႈယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈတၢင်ႉယၢၼ်းၵႂႃႇယူႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ သွင်ၸႄႈဝဵင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယဝ်ႉ။

ပိုၼ်းတၢင်ႉယၢၼ်း

မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တီႈထုင်ႉတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ တူဝ်ထိူၼ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလူင်တူဝ်ၼိုင်ႈ၊ မၼ်းၸၢင်ႈ ၽၢၼ်ႇတူဝ်မၼ်း ပဵၼ်သိူဝ် ပဵၼ်ၸၢင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸင်ႇမီး လႃႈထိူၼ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လမ်းယိုဝ်းမၼ်းသေ တီႈၶဝ် မတ်ႉလႆးမၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ လၵ်းၸၢင်ႉ၊ တီႈၶဝ် ပၢတ်ႇထိူဝ်ယႃႉၼိူဝ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉ မိူင်းပၢတ်ႇ၊ တီႈၶဝ် ယႃႉႁူဝ် မၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ႁူဝ်ယႃႉၼႆယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ၶဝ်ၵိၼ် ၼိူဝ်ႉမၼ်းယဝ်ႉသေ တွင်ႉၵႂ်ႈ တွင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ တွင်ႉယၢၼ်းၼႆသေ ဝၢႆးၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇ တၢင်ႉယၢၼ်းၼႆယူႇ။

လူင်သိပ်းသွင် ၼွင်ၵဝ်ႈၼွင်

ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လူင်သိပ်းသွင် ၼွင်ၵဝ်ႈၼွင်ၼႆႉ ၵိုၵ်းလူၺ်ႈ ပိုၼ်းၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၼူၵ်ႉႁၢင်းသႃႇ (ပဵတ်းႁၢင်းသႃႇ) သေ ပဵၼ်တီႈ ပဵတ်းၶမ်းယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈယူႇ ၼူၵ်ႉႁၢင်ႈသႃႇတႄႉ ပဵၼ်တီႈ လွႆၵေႃႇႁၢၼ်ႉ (ဢမ်ႇၼၼ်)လွႆၵဝ်ႈႁၢၼ်ႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆမေႃႇ၊ တီႈလွႆၵဝ်ႈႁၢၼ်ႉၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးထမ်ႈသေ ထမ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈတူၵ်ႉႁၢင်းသႃႇ ယူႇသဝ်း။ ဢွင်ႈတီႈ ႁႃသႆႉၵိၼ်သႆႉယႅမ်ႉ ၼူၵ်ႉႁၢင်းသႃႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လူင်သိပ်းသွင် ၼွင်ၵဝ်ႈၼွင်သေ တီႈဢၼ် ၼူၵ်ႉႁၢင်းသႃႇ သဵင်ႈၸူဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၵေႃႇႁဵတ်းဝႆႉ ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉႁၢင်းသႃႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တီႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ပွၵ်ႉသီႇ ၼႂ်းဝၢင်းၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇမီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉႁၢင်းသႃႇ သူႇၼိုင်ႈ။ လွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပႃႇႁဵဝ်ႈဢွင်ႈၵဝ်ႇ တီႈၼူၵ်ႉႁၢင်းသႃႇၼႆၼၼ်ႉ ဢလွင်းၸီႇတူႇ ၶီႇၽွင်ႇၸၵျႃႇႁွတ်ႈထိုင်မႃးတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ၽီၽၢၼ်ႇၼႄပၼ် ၼူၵ်ႉႁၢင်းသႃႇၶမ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၸင်ႇႁႂ်ႈ သြႃႇပုင်ႇၼႃးၶဝ် ၼပ်ႉသွၼ်ႇတူၺ်းသေ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈၶုမ်ပႃႇႁဵဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼူၵ်ႉႁၢင်းသႃႇၼေႃႇလွင်းၽြႃးၼႆသေ ၸင်ႇႁဵတ်းလူႇဝႆႉ ၵွင်းမူးၶမ်းသူႇၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။

လူင်သိပ်းသွင်

1. လူင်ၵေႃႇ (ၼႂ်းဢိူင်ႇၶူဝ်ယၢဝ်း)
2. လူင်ယဵၼ် (ၼႂ်းဢိူင်ႇၶူဝ်ယၢဝ်း)
3. လူင်ပူင်း (ၼႂ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း)
4. လူင်သိူဝ် (ၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်မၢင်း)
5. လူင်ၵဵင် (ၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်မၢင်း)
6. လူင်မု (ၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်မၢင်း)
7. လူင်လဵၵ်း (ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉႁူးလွႆၵႃ)
8. လူင်ယၢၼ်း (ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉႁူးလွႆၵႃ)
9. လူင်မူင်ႈ (ၼႂ်းဢိူင်ႇလူင်မူင်ႈ)
10. လူင်ပွႆး (ၼႂ်းဢိူင်ႇလူင်မူင်ႈ)
11. လူင်ႁုင်း (ၼႂ်းဢိူင်ႇလူင်မူင်ႈ)
12. လူင်ၵႃ (ၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆ 5 ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၶႄႇ)

ၼွင်ၵဝ်ႈၼွင်

1. ၼွင်ၵျွင်း (ၼႂ်းပွၵ်ႉ 7)
2. ၼွင်မူဝ် (ၼႂ်းပွၵ်ႉ 8)
3. ၼွင်ႁီး (ၼႂ်းပွၵ်ႉ 8)
4. ၼွင်လူင် (ၼႂ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း)
5. ၼွင်ပဵတ်း (ၼႂ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း)
6. ၼွင်ၸႄႈ (ၼႂ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း)
7. ၼွင်ၽႅင် (ၼႂ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း)
8. ၼွင်ၽႆႇ (ၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်မၢင်း)
9. ၼွင်မိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၼွင်သႂ် (ၼႂ်းဢိူင်ႇၼွင်သႂ်)

ၵိၼ်မိူင်း 8 ၸဝ်ႈ

တၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇလႄႈ တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တႂ်ႈမိူင်းယႆသေ ၸဝ်ႈၾမိူင်းယႆ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵိၼ်မိူင်း မြို့စား ႁႂ်ႈမႃးၵွၼ်းဢုပ်ႉၶိုင်ပွင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။

1. ၸဝ်ႈၵၢၼ်းထူဝ်း
2. ၸဝ်ႈၵူဝ်းလၢၼ်ႇ
3. ၸဝ်ႈၶုၼ်ၸိင်ႇၶမ်းပၢၵ်ႈမိူင်း
4. ၸဝ်ႈပိူင်ႇၶမ်းမွၼ်း (ရွှေစလွယ် ငွေဓါးရ)
5. ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်း
6. ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျွင်း
7. ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ (ဝဏ္ဏကျော်ထင် ငွေခွန်မှူး)
8. ၸဝ်ႈၶုၼ်လူး

ၵွင်းမူးၸၢင်ႉၶၢမ်ႇ

ၵွင်းမူးၸၢင်ႉၶၢမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼၢမ်ႇမိူင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၼိူဝ်ၸိၵ်းလွႆ ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၵွင်းတပ်ႉၵွင်ႈလူင် ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ တႄႇမႃး ပၢၼ်ၸဝ်ႈပိူင်ႇၶမ်းမွၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ မီးၼင်ႇၼႆ၊ ၵွၼ်းဢိူင်ႇ (နယ်ပိုင်) ၵုၼ်မိူင်းၵႅင် ၸဝ်ႈသၢင်ႇၶႅင်ႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးဢဵၼ်ႁႅင်းမႃးၼမ်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇသေ ၶႂ်ႈသိမ်းဢဝ်တၢင်ႉယၢၼ်းယဝ်ႉ။ တႃႇတေၼိၵ်ႈၼၢမ်ႇ တၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသၢင်ႇၶႅင်ႇ တႄႇတင်ႈၵွင်းမူးသူၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈၵွင်းမူးသိူဝ်ၶၢမ်ႇ တီႈဝၢၼ်ႈလူင်တေႃၼိဝ်ႉသေ ၶိုင်သိုၵ်းတိုၵ်းတၢင်ႉယၢၼ်းယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈမဵဝ်ႉၸႃးတၢင်ႉယၢၼ်း ၸဝ်ႈပိူင်ႇၶမ်းမွၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇၵႂႃႇဢုပ်ႇၵုမ် ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ၵႅင်းထွၵ်ႈ (ၸဝ်ႈၵမ်ႉပၢႆး)သေ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ်ၵွင်းမူးၼၢမ်ႇမိူင်း တၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇလိူၵ်ႈတီႈၵွင်းလွႆ ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ တႄႇတင်ႈပဵၼ် ၵွင်းမူးၸၢင်ႉၶၢမ်ႇသူၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈတႂ်ႈၼႃႈၵွင်းမူးသီႇၼႃႈၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၼႃႈ ႁဵတ်းဝႆႉ ၸၢင်ႉပႅတ်ႇတူဝ် တင်းသဵင်ႈ ပဵၼ်ၸၢင်ႉ 32 တူဝ် ဢုမ်ႇလွမ်ႉဝႆႉ တိၼ်ၵွင်းမူးသေ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵွင်းမူးၸၢင်ႉၶၢမ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၶမ်းမွၼ်း တၢင်ႉယၢၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇၶႅင်ႇ ၵုၼ်မိူင်းၵႅင် လႆႈတိုၵ်းတေႃးၵၼ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇၶႅင်ႇ သုမ်းၵၢၼ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈပိူင်ႇၶမ်းမွၼ်း ၸင်ႇသိမ်းဢဝ်လႆႈ ဢိူင်ႇမိူင်းၵႅင်လႄႈ ဢိူင်ႇၼွင်ၽႃသေ ဢဝ်ၶဝ်ႈပဵၼ် ၼႂ်းတၢင်ႉယၢၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

ၽူႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတၢင်ႉယၢၼ်း

1. ၸဝ်ႈပိူင်ႇၶမ်းမွၼ်း ၵိၼ်မိူင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၵျွင်းၽြႃးလူင်မႁႃႇမုၼိ တၢင်ႉယၢၼ်း
2. ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း ၵိူတ်ႇဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈႁုင်း တၢင်ႉယၢၼ်းသေ မိူဝ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉသဵၼ်ႈဝီႁွင်ႇ
3. ၶုၼ်သႃႇ ၵိူတ်ႇတီႈဢိူင်ႇလွႆမေႃၼွင်လႅင်သေ ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ M.T.A
4. ဝူၺ်ႇသျႅဝ်ႉၵၢင်း ၵိူတ်ႇၼမ်ႉမူသႄႈ ပဵၼ်ၽူႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းသိုၵ်းဝ
5. ၸဝ်ႈမၢဝ်းလူင် ပဵၼ်ၽူႈၵေႃႇတင်ႈ ပၢင်တြႃးဢူမုၼ်ထမ်းႁူမ်ႈဝႃႇ
6. ပႃႈၼၢင်းပွႆးလူႇ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လူရည်ချွန် ၵေႃႉၼိုင်ႈ
7. ၸၢႆးၶမ်းမၢတ်ႈ ပွၵ်ႉသွင် ပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸွမ်း ၸၢႆးထီးသႅင်
8. ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်း ပဵၼ်ၽူႈႁေႃးတြႃး ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်
9. ၼၢင်းသႂ်သႂ်သႅၼ် ပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ၽူႈၼႄတြႃး

ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတၢင်ႉယၢၼ်း

1. ၵျွင်းၽြႃးလူင်မႁႃႇမျၢတ်ႈမုၼိ ပွၵ်ႉ 4
2. ၵွင်းမူးသူၺ်ႇႁၢင်းသႃႇ ၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ ပွၵ်ႉ 5
3. ၵွင်းမူးၸၢင်ႉၶၢမ်ႇ ပွၵ်ႉ 1
4. ၵျွင်းဢူမုၼ်ထမ်းႁူမ်ႈသႃႇ ပွၵ်ႉ 4
5. ၵျွင်းၵၢင်ဝဵင်း ပွၵ်ႉ 4
6. ၵွင်းမူးဢွင်ႇတေႃႇမူႇ ပွၵ်ႉ 6
7. ၵျွင်းၼွင် ပွၵ်ႉ 4
8. ၵျွင်းလူင်ဝဵင်းလဝ်း ပွၵ်ႉ 6
9. ၵျွင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ပွၵ်ႉ 2
10. ၼွင်သွင်လုၵ်ႈ ပွၵ်ႉ 6
11. ၼွင်ပျီႇတေႃႇတႃႇ ပွၵ်ႉ 2
12. ထမ်ႈၼၢင်းၸမ်းပူး ဢိူင်ႇၵုၼ်လူင်
13. ၵွင်းမူးမႁႃႇၽေႃးထိ ႁူၺ်ႈၵဵင်
14. ၼွင်ပႃ ႁူၺ်ႈၵဵင်
15. ၵွင်းမူးၼမ်ႉႁူးလွႆၵႃ ၼမ်ႉႁူး
16. ၼွင်ႁူဝ်မိူင်း ၼွင်ၽႃ
17. ၼမ်ႉပၢင် တႃႈပဵင်းမူၼ်ႈ (ဢွင်ႈပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ)
18. ၵုၼ်ႁွင် (ဢွင်ႈၼမ်ႉႁွင်လႄႈ ၼမ်ႉပၢင်ၶွႆႈၵၼ်)
19. ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၼွင်ပဵတ်း
20. လွႆထမ်း ၼွင်ပဵတ်း
21. ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်မု (ဢွင်ႈပၢင်သွၼ်ဢဵင်းၵလဵတ်ႈ)
22. တူၼ်ႈႁုင်း (ဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း)
23. လွႆလဵင်း (လွႆသုင်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး)
24. လွႆပၢင်ၽြႃး/လွႆပၢင် (တၢင်းၵႃးၸၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉႁူဝ်ယ မႃးတၢင်ႉယၢၼ်း)
25. ၶူဝ်တႃႈၵွင်းဢႅတ်း (ၶူဝ်ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶူင်း)
26. တၢတ်ႇသၢဝ်းဝႃး (မိူင်းပၢတ်ႇ)

တၢင်းၵိၼ် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း

1. ဢွႆႈတၢင်ႉယၢၼ်း ဢွႆႈတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉ ဝၢၼ်တႄႇဢဝ် ငဝ်ႈတေႃႇပၢႆလႄႈ ၼိူဝ်ႉမၼ်းဢမ်ႇၵႅၼ်ႇ ၼိူဝ်ႉမၼ်းၽုၺ်ႈလီ ၶူပ်းၵိၼ်လႆႈပႃးတႃဢွႆႈသေ ပဵၼ်ၶူဝ်းသူၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးလူင်တၢင်ႉယၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွႆႈတၢင်ႉယၢၼ်းၵူႈတီႈ ပဵၼ်ၼၼ်ႁႃႉၼႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ဢွႆႈတၢင်ႉယၢၼ်း ဝၢၼ်ထိုင်ငဝ်ႈတေႃႇပၢႆၼၼ်ႉ ၵူၺ်းပဵၼ် ဢွႆႈတီႈဢိူင်ႇၵုၼ်လူင်ၵူၺ်း။ တေပဵၼ်လူၺ်ႈ လိၼ်သၢႆးလႄႈ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ဢိူင်ႇၵုၼ်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွႆႈတၢင်ႇတီႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၵႅၼ်ႇၵေႃႈၵႅၼ်ႇ ၶႅင်ၵေႃႈၶႅင် ပေႃးၶူပ်းၵိၼ်ၼႆ ၶဵဝ်ႈပေႃးၶႂ်ႈမၢင်ႈယွၼ်ႉမၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွႆႈတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉ ၼိူဝ်ႉမၼ်းၽုၺ်ႈလီ ၽွႆႇလီလႄႈ ႁၵ်းလူၼ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ႁၵ်းငၢႆႈၼႃႇၼႃႇ၊ ပေႃးႁၵ်းယဝ်ႉသေ ပွၵ်ႇပိူၵ်ႇမၼ်းၸိုင် ဢဝ်မိုဝ်းလူၺ်ႈဢဝ်ၵေႃႈ ယင်းလႆႈယဝ်ႉ။ ဢွႆႈၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ဝၢၼ်တီႈငဝ်ႈမၼ်းသေ တီႈပၢႆမၼ်းတႄႉ ၵွႆႈယူႇၵွႆႈၸၢင်ၵႂႃႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွႆႈတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉတႄႉ ပၢႆမၼ်းၵေႃႈ ဝၢၼ်မိူၼ်ငဝ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဵဝ်ႈတိုၵ်ႉလီၼၼ်ႉ ယင်းၵွႆဝႃႈ ၸဵမ်းဢွႆႈမီးတီႈတႃ ၼႆသေ ၶူပ်းၵိၼ်ပႃးတႃဢွႆႈၵွၼ်ႇ။ ဢွႆႈတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉ တႃမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၵႅၼ်ႇလႄႈ ၶူပ်းၵိၼ်လႆႈငၢႆႈယူႇ။
2. ၶဝ်ႈလိူင်တၢင်ႉယၢၼ်း ၶဝ်ႈလိူင်တၢင်ႉယၢၼ်းၵေႃႈ တေႃႈမီးလၢႆလၢႆပိူင် လၢႆလၢႆသႅၼ်းယူႇ။ ဢၼ်ႁဵၼ်းပဵၼ်ၵွၼ်ႈၶဝ်ႈလိူင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶဝ်ႈၼူတ်ႈပႃ (ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ)ၼၼ်ႉၵေႃႈမီး၊ ဢၼ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၶႅပ်းမၢင်မၢင်ၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၶႄးမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈဢွင်ႇ။ (မၢင်ဝၢၼ်ႈမၢင်မိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈလိူင်ၶဝ် ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၶႄးမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈဢွင်ႇသေ သမ်ႉၵိၼ်ၵပ်း ၽၵ်းႁိၵူဝ်ႈၵေႃႈမီးယဝ်ႉ) ၸဝ်ႈၶဝ်ႈလိူင်တၢင်ႉယၢၼ်း မီးတင်းၼမ်သေတ ဢၼ်ႁဵတ်းၶဝ်ႈလိူင်ၶၢႆသေ ၼမ်ႉမိုဝ်းၶႅမ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၶဝ်ႈလိူင် လုင်းသၢင်ႇမၢတ်ႈ ပႃႈၶမ်းလၢဝ် ပွၵ်ႉ 4 တၢင်ႉယၢၼ်းယဝ်ႉ။ ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈၶဝ် ႁဵတ်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယူႇသေတ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ပႃႈၶမ်းလၢဝ် (1980 တေႃႇ 2026) ၼႆႉ လၢႆးႁဵတ်းၶဝ်ႈလိူင်ပႃႈၶမ်းလၢဝ် ၼမ်ႉမိုဝ်းပႃႈၶမ်းလၢဝ်ၶဝ်ၼႆႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီၵိၼ်သေ ပိူၼ်ႈႁူႉၼမ်ၵၼ်မႃး ထိုင်တီႈ ပေႃးလႆႈ သူင်ႇၶၢႆထိုင် တီႈၵႆ ဢိၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ လၢႆးႁဵတ်းၶဝ်ႈလိူင်မၼ်းၼၢင်းတႄႉ ဢဝ်ၶဝ်ႈၼဵဝ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ တမ်ႁႂ်ႈဢွၼ်ႇ၊ လိူင်မၼ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၽွင်မိၼ်ႉ၊ ပေႃးတမ်ယဝ်ႉ တႃႇတေႁဵတ်းၶႅပ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵွၼ်ႈၶဝ်ႈၼဵဝ်တမ် မႃးဝၢင်းသႂ်ႇၼိူဝ်တီႈပဵင်းပဵင်းၽဵင်ႇၽဵင်ႇသေ ဢဝ်တဝ်ႈပလႅင်း (တိင်ႇပလႅင်း) ၵိင်ႈဢဝ် ႁႂ်ႈၶႅပ်းမၼ်းမၢင်မၢင်ယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶႅပ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၶႅပ်းၼိုင်ႈ တေဢမ်ႇၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်း တႃးလွင်ပၼ် ၼႂ်းၵႄႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၶႄး (ၼမ်ႉသူမ်ႈ)မၼ်းတႄႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ဢွင်ႇႁဵတ်းဢဝ်ၵူၺ်း ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇပႃးၼမ်ႉမၼ်း၊ ႁွမ်မၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၶူဝ်ႈ ၽၵ်းမီႇၽိူၵ်ႇ (ၽၵ်းမီႇႁေႃ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။