မျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ၊ ၸႄႈဝဵင်း

လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉမႃး
Jump to navigation Jump to search
ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႊ
ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ: 16°49′N 96°6′E / 16.817°N 96.100°E / 16.817; 96.100ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ: 16°49′N 96°6′E / 16.817°N 96.100°E / 16.817; 96.100
မိူင်း Flag of Myanmar.svg မျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸႄႈတိူင်း Flag of Yangon Division.svg တႃႈၵုင်ႈ
ဝဵင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ
ၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ[1] 30 ထတ်း (9 မီႇတႃႇ)
ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း (မတ် ၂၀၁၇)[2] ၂၈၄,၀၉၅
ၶၢဝ်းယၢမ်း ၼႃႈလိၼ် MST (UTC+6.30)
မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 11031

ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ (မၢၼ်ႈ: မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်), (ဢင်းၵိတ်ႉ: North Oakkalapa Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Myauk-Okkalaapa]) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။

သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ ႑1959 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းယႃမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းယႃပူင်သွၼ်တႃႇ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ (႒) တႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉ ပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမၢးၼၼ်ႉ ပွၵ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ႑႗ ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1989 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပွၵ်ႉဝေႇပႃႇၵီႇ၊ မိူဝ်ႈပီ 1990 ၼၼ်ႉ ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉ (ပွၵ်ႉသူၺ်ႇပွၵ်ႉၵၢၼ်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၶႂၢၵ်ႈသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မီးၵႂႃႇ ႑႙ ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။[2]

ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မီးပွတ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 116 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉ 96 တီႇၵရီႇ 10 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈ လုၵ်ႉတၢင်းဢွၵ်ႇတေႃႇတၢင်းတူၵ်း မီး 2.78 လၵ်းသေ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇတၢင်းႁွင်ႇ ယၢဝ်း 3.71 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းၵမႃႇယုတ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉၼႃႈလိၼ်ပဵင်းယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈငမူဝ်းရဵၵ်ႉ ၼႆႉ လုၵ်ႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းသေ လႆလူင်းမႃးသေ လႆႈၶဝ်ႈၼႂ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈမႄႇလမု၊ ႁွင်ႈသိၼ်ႇၽူင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈပွၵ်ႉတလွၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ႁွင်ႈငမူဝ်းရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈငမူဝ်းရဵၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈ ဢၼ်ၼမ်ႉမေႃယိုင်ႈမေႃလူင်းသေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ႁွင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ် ႁွင်ႈၵူတ်ႉ၊ မႄႈၼမ်ႉၵူတ်ႉ၊ ၼွင်၊ တႃႈသၢႆး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ လူမ်းမႆႈဢေႇသေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်း မီး 35 တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉ လႄႈ တၢင်ႉမႆႉဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း မီး 24 တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တင်းပီဝႃႈ ၶၢဝ်းၾူၼ်မႃးၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 90 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီ 2016 ၼၼ်ႉ တၢင်ႉၼမ်ႉၾူၼ် လႆႈ 101 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။[2]

ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2017 လိူၼ်မၢၶျ်ႉသဵင်ႈၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸၢႆး မီး 135,089 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းယိင်း မိး 148,091 ၵေႃႉသေ တင်းမူတ်း မီးၵႂႃႇ 284,095 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ယဝ်ႉ။ လင်ႁိူၼ်းမီး 43,130 သေ ႁူဝ်ႁိူၼ်းမီးၵႂႃႇ 58,344 ယဝ်ႉ။[2]

ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ပွၵ်ႉတင်းသဵင်ႈ မီး ႑႙ ပွၵ်ႉသေ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ ႓႐ ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ် ႗ ႁူင်း လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး ႕ ႁူင်းယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ (႒) တႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးယႃႈယႃ (တႃႈၵုင်ႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်လူင်မၼ်း ဢမ်ႇမီးသင်။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ၊ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆလႄႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ ပဵꧣ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဝဵင်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၸူင်ႇၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸူင်ႇၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ လႄႈ ၸူင်ႇၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈ သူၺ်ႇပွၵ်ႉၵၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵၢၼ်မိုဝ်းၼႂ်းႁိူၼ်း ၼႆႉ မီးဝႆႉ 84 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇဢၼ်မီးဝႆႉတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢတ်ႇ 2၊ ၵၢတ်ႇယတၼႃႇတဵင်ႇၵီႇ၊ ၵၢတ်ႇၶ၊ ၵၢတ်ႇၵ၊ ၵၢတ်ႇမေႇတႃႇဝီႇ၊ ၵၢတ်ႇၵၵျီး၊ ၵၢတ်ႇမျႃႉၼၼ်ႇတႃႇ၊ ၵၢတ်ႇဌ ၊ ၵၢတ်ႇၵျွၵ်ႉယေႇတႂိၼ်း၊ ၵၢတ်ႇသူၺ်ႇပွၵ်ႉၵၢၼ်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ လႄႈ ၵၢတ်ႇဝေႇပႃႇၵီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယေးငိုၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တင်း ယ​ေးငိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်း မီးဝႆႉ 10 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လၢၼ်ႉသတူဝ်း လႄႈ လၢၼ်ႉၶၢႆတင်းသဵင်ႈမီး 671 ဢၼ်သေ လၢၼ်ႉၼမ်ႉၼဵင်ႈၼႆႉ မီး 283 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ GDP တႃႇ 2016-2017 ၼႆႉ တင်းမူတ်းမူတ်း မီး 675,312 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈၼႆႉ မီး 239,642 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[2]

ပၢႆးယူႇလီ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ႁူင်းယႃ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ႁူင်းယႃသုၼ်ႇတူဝ် တင်းမူတ်း မီး 9 ဢၼ်သေ ဢွင်ႈတီႈၵူႇၼွၼ်း မီး1,228 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈပၼ်ယႃႈယႃ မီး 4 တီႈယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆ မိူဝ်ႈ ပီ 2017 ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်မီး 413 ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တီႇပီႇ မီး 280 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵိူတ်ႇတၢႆ မီး 13.31 % ယဝ်ႉ။[2]

ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ဢၼ်ၼႄဝႆႉၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၼႆႉ ထိင်းသိမ်းဝႆႉပဵၼ် ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ် တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၶႃႈဢေႃႈ။

ၸိုဝ်ႈ မဵဝ်းမၼ်း ႁဵင်းလိၵ်ႈ မၢႆတွင်း
ၵွင်းမူးမႄႇလမု ၵွင်းမူး သဵၼ်ႈတၢင်းသုထမ်ႇမႃႇ

ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]